Hees
De oudst bekende nederzetting in Soest waarvan de oorspronkelijke naam nog bekend is, is Hees. Deze naam werd in het jaar 838 vermeld in verband met schenkingen van de Utrechtse bisschop aan een zekere graaf Rodgar. De graaf kreeg in Hees de beschikking over een horige familie met alle bijbehorende gebouwen en landerijen. De nederzetting Hees bevond zich hoogstwaarschijnlijk bij Den Dolder, ter hoogte van de huidige gemeentegrens tussen Soest en Zeist.
In 2004-2005 is op het bedrijventerrein Fornhese in de gemeente Zeist een gedeelte van een laat-middeleeuwse nederzetting (11de-12de eeuw) opgegraven, waarbij ook resten van akkerlagen, karrensporen, zandwinningsgaten en een ronde palenconfiguratie zijn aangetroffen. Deze bewoningssporen worden toegeschreven aan de nederzetting Hees. De nederzetting heeft zich voortgezet in noordelijke en oostelijke richting. In 2001 zijn ook op het grondgebied van de gemeente Soest mogelijke sporen van de middeleeuwse nederzetting aangetroffen. Behalve het akkerland op de HezerEng hoorde ook het noordelijk daarvan gelegen Hezerveen of Laag Hees bij de nederzetting.
Soest
De nederzetting en de eng van Soest zijn gesitueerd op een stuwwal, bekend als de Engeberg en de Lazarusberg. De oude kern van de nederzetting werd gevormd door de Kerkebuurt, die aan weerszijden werd ingesloten door een langgerekt lint van boerderijen. Het dorp lag langs de zuidoostelijke begrenzing van de Soester Eng. De meeste boerderijen in het dorp lagen ten noorden van de Oude Kerk, tussen de huidige Lange- en Korte Brinkweg en de (voormalige) Rijksstraatweg of Bovenweg. Het terrein tussen deze wegen werd van oudsher aangeduid als de 'brink'. Deze brink schijnt oorspronkelijk een gemeenschappelijke open grasvlakte te zijn geweest, die in gebruik was voor het grazen van vee dat men dicht bij huis wilde hebben en de opslag van onder andere turf, hooi en mest.
De Birkt
Ten oosten van Soest is op het huidige grondgebied van de gemeente nog een derde middeleeuwse ontginningseenheid ontstaan: De Birkt. Een theorie is, dat de ontginning van De Birkt later moet hebben plaatsgevonden dan de ontginningen in de 10de eeuw. Het vermoeden is wel dat de ontginningen hier al vroeg zullen hebben plaatsgevonden, omdat de oudste zeven hoeven van Soest ook in deze omgeving lagen. In de 14de eeuw bestond het grondgebied van De Birkt voornamelijk uit lager gelegen broekgronden langs de Eem en voor een klein deel uit bossen en heidevelden op de stuwwal tussen Amersfoort en Soest.