Binnen het sociaal domein worden veel persoonsgegevens verwerkt, waaronder bijzondere persoonsgegevens zoals medische en financiële gegevens. Op 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensverwerking (AVG) in werking getreden. Deze wet stelt strenge eisen aan het verwerken van persoonsgegevens: verwerking is alleen toegestaan als daar een in de AVG genoemde grondslag voor is. Binnen het sociaal domein is de uitvoering van een wettelijke plicht of overheidstaak in de meeste gevallen de verwerkingsgrondslag. Het college mag alleen gegevens verwerken die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de wet. Gegevens moeten op de minst belastende wijze verkregen worden: zo is bijvoorbeeld een huisbezoek niet toegestaan als de informatie op een minder belastende manier verkregen kan worden. Daarnaast gelden eisen van doelbinding en dataminimalisatie (alleen gegevens verwerken die noodzakelijk zijn: need-to-know in plaats van nice-to-know).
In ieder van de domeinwetten heeft het college de bevoegdheid om (bijzondere) persoonsgegevens te verwerken. Het uitwisselen van gegevens over de verschillende domeinen is alleen toegestaan na vrijelijk gegeven toestemming van de belanghebbende. Omdat er in het sociaal domein in het algemeen een afhankelijkheidsrelatie bestaat tussen belanghebbende en gemeente kan van vrijelijk gegeven toestemming geen sprake zijn. Voor de gegevensuitwisseling zonder toestemming is een wetswijziging nodig. Gegevensuitwisseling met andere instanties is limitatief geregeld in de afzonderlijke domeinwetten. In de "Matrix gegevensuitwisseling bij uitvoering, fraudepreventie en fraudebestrijding Wmo2015 en Jeugdwet" van de VNG, is aangegeven welke organisaties gegevens met elkaar mogen delen.(https://vng.nl/sites/default/files/publicaties/2019/matrix_gegevensuitwisseling.pdf)
Naast de regels uit de AVG en de domeinwetten spelen ook andere wetten een rol, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van strafrechtelijk optreden tegen fraude of misbruik van voorzieningen.
De beperking in gegevensverwerking en -uitwisseling heeft invloed op de handhavingspraktijk.
De balans tussen privacybescherming enerzijds en handhaving anderzijds is daarom een blijvend aandachtspunt.
Hoofdstuk 3
Artikel 3.3.
Privacy en integrale handhaving
Onderdeel van Integraal Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein Gemeente Ooststellingwerf 2022 - 2025