Art. 4.1. Integraal Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein Gemeente Ooststellingwerf 2022 - 2025

Activiteit: Vroegtijdig informeren Communicatie is een belangrijk instrument bij handhaving, zowel intern als extern. Veel oneigenlijk gebruik komt voort uit onwetendheid. Goede voorlichting is daarom van essentieel belang. Toekomstig uitgangspunt: De gemeente zet in op vroegtijdige informatievoorziening via allerlei kanalen, zowel intern als extern en zowel op klantniveau als organisatieniveau. De ambitie is om op klantniveau aan te sluiten bij taalniveau B1, zodat 95% van de inwoners wordt bereikt. Huidige uitvoering Participatiewet: Bij de aanvraag op grond van de Pw wordt de cliënt geïnformeerd over de rechten en plichten die aan de uitkering verbonden zijn. Er wordt bij een aanvraag voor levensonderhoud standaard een huisbezoek afgelegd. Het ‘Protocol huisbezoeken Sociaal Domein’ van de VNG wordt hierbij gehanteerd. Tijdens het huisbezoek worden de brochures “Toelichting op het aanvraagformulier Bijzondere Bijstand en Minimaregelingen” en de “Regelingenwijzer” uitgereikt, en de rechten en plichten besproken. Deze informatie is ook terug te vinden op de gemeentelijke website. Huidige uitvoering Wmo: Bij de uitvoering van de Wmo wordt algemene informatie over rechten en plichten verstrekt. Dit gebeurt zowel telefonisch als aan de balie. Na de melding wordt er een informatiefolder verstrekt. Tijdens het keukentafelgesprek wordt gesproken over de rechten en plichten, na het keukentafelgesprek wordt een onderzoeksverslag opgemaakt met de bevindingen. Deze wordt na afronding van het onderzoek, inclusief begeleidende brief, opgestuurd naar de inwoner. Huidige uitvoering Jeugdwet: Er wordt gezamenlijk met de zorgvrager een ondersteuningsplan opgesteld waarin opgenomen is waarop de jeugdige recht heeft en eventuele verplichtingen. Dit is van toepassing bij zowel ZIN als pgb. Bij ZIN is doorverwijzing door wettelijk bevoegde derden ook mogelijk. Als hiervan sprake is heeft de gemeente slechts de taak om een voorziening af te geven. Activiteit: Optimaliseren dienstverlening Inwoners worden het beste geholpen wanneer zij ook daadwerkelijk in beeld zijn en zich gehoord en gezien voelen. Vervolgacties van medewerkers worden snel en effectief opgepakt en uitgevoerd. Onder optimale dienstverlening hoort ook administratieve lastenverlichting, waardoor de inwoner niet iedere keer gegevens hoeft aan te leveren die al bekend zijn. Een goed functionerend ICT-systeem is daarbij onmisbaar. Soms kan het voorkomen dat inwoners gegevens (meermaals) moeten aanleveren, bijv. gegevens die bij de ene afdeling bekend zijn, maar niet mogen worden gedeeld met de andere afdeling op grond van de privacywetgeving. Toekomstig uitgangspunt: De inwoner staat centraal, waarop al het gemeentelijk handelen zich concentreert. Communicatie is klantgericht en afspraken worden vastgelegd. De inwoner blijft in beeld via vaste periodieke contactmomenten. Binnen de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie worden werkprocessen en werkinstructies vastgelegd ten behoeve van een uniforme werkwijze en worden zo nodig gezamenlijke casuïstiekbesprekingen tussen de verschillende teams gehouden. Huidige uitvoering Participatiewet: Inwoners hebben geen vaste inkomensconsulent: het maakt niets uit wie de vraag beantwoordt, zolang de vraag maar wordt beantwoord. Dit impliceert dat alle inkomensconsulenten over dezelfde informatie en kennis beschikken. Inwoners hebben wel een vaste werkconsulent. De gemeente werkt met mutatieformulieren. Die leveren inwoners alleen in als er sprake is van een wijziging. Collega’s geven elkaar feedback op de dingen die goed gaan en de dingen die beter kunnen. Daarnaast is er tijdens de werkoverleggen ruimte voor casusbesprekingen. Er wordt periodiek heronderzoek verricht, dit gebeurt uit eigen beweging of naar aanleiding van een (IB) signaal. 4IB-signaal: Signaal afkomstig van het inlichtingenbureau Huidige uitvoering Wmo: Bij de Wmo hebben inwoners geen vaste gebiedsteammedewerker. Bij de werkverdeling wordt wel gekeken naar de medewerker die indien van toepassing, eerder betrokken is geweest. Indien mogelijk pakt deze de vraag op. Inwoners kunnen zich telefonisch, fysiek of per e-mail melden. Naar aanleiding van de melding vindt het keukentafelgesprek plaats bij inwoners thuis, of als dit niet mogelijk is, telefonisch/digitaal. De gebiedsteammedewerkers met specialisme Wmo werken met casuïstiek-overleggen en een wekelijkse werklijst-verdeling. Er wordt periodiek heronderzoek verricht. Dit gebeurt uit eigen beweging of naar aanleiding van een signaal. Bij het afgeven van een indicatie wordt direct een eerste evaluatiemoment gepland. Eén van de belangrijkste graadmeters of de dienstverlening op peil is, is de tevredenheid van de inwoners die gebruik maken van ondersteuning. De gemeente doet sinds maart 2020 doorlopend cliënttevredenheidsonderzoek met inschakeling van bureau Magis. Deze onderzoeken worden zowel voor Jeugd en Wmo uitgevoerd. Voor de uitvoering van de Pw gebeurd dit (nog) niet. Resultaten van dergelijke tevredenheidsonderzoeken leveren input voor verbetering van de dienstverlening. Huidige uitvoering Jeugdwet: Er vinden gesprekken plaats tussen Gebiedsteam en de zorgvragers bij het opstellen van het ondersteuningsplan. Het bespreken van de voortgang ervan, vindt al of niet in samenspraak plaats met de zorgaanbieder. Dit vindt alleen plaats bij doorverwijzing door het Gebiedsteam en is van toepassing bij ZIN en pgb. Activiteit: Vroegtijdige detectie (toezicht) Ondanks het preventieve effect van goede voorlichting en optimale dienstverlening kan het gebeuren dat voorzieningen toch oneigenlijk gebruikt worden. Dit moet zo snel mogelijk worden opgespoord, zodat erger wordt voorkomen. Toezichthouders toetsen op kwaliteit en rechtmatigheid. Zowel bij inwoners als bij organisaties. Dit gebeurt op basis van signalen en steekproefsgewijs. Via interne controle worden steekproefsgewijs de verschillende regelingen en het eigen functioneren van de gemeente gecontroleerd. Toekomstig uitgangspunt: De gemeente zet in op vroegtijdige detectie door themacontroles, heronderzoeken, risicogestuurd handhaven en deskundigheidsbevordering van medewerkers. Protocollen en verificatie- en validatieplannen zijn actueel. Huidige uitvoering Participatiewet: De inrichting van het toezicht op de uitvoering in beginsel vrijgelaten. Wél wordt elke aanvraag voor levensonderhoud door een toetser gecontroleerd. Na drie maanden volgt standaard een verkort heronderzoek om te controleren of alle gemaakte afspraken worden nagekomen. Elke vier jaar volgt een uitgebreid heronderzoek om de rechtmatigheid van de uitkering te controleren. Bij een vermoeden van oneigenlijk gebruik is de handhavingsspecialist vanaf het moment van het aanvragen van een uitkering beschikbaar voor overleg, onderzoek en het verrichten van een (onaangekondigd) huisbezoek. Huidige uitvoering Wmo: Elke Wmo aanvraag wordt collegiaal getoetst. Voor de uitvoering van het toezicht is bepaald dat het college personen aanwijst die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid. De inrichting van het toezicht is in beginsel vrijgelaten. De gemeente Ooststellingwerf heeft het toezicht zelf georganiseerd. Hiervoor heeft het college een toezichthouder sociaal domein (handhavingsspecialist) aangewezen. Toezicht op de rechtmatigheid alsmede toezicht op de kwaliteit is belegd bij de ‘handhavingsspecialist sociaal domein.’ Huidige uitvoering Jeugdwet: Bij aanvragen in het kader van de Jeugdwet, vind er collegiale toetsing plaats. Het toezicht op kwaliteit wordt uitgevoerd door SDF en de rijksinspecties IGJ i.o. en IVenJ. Toezicht op de rechtmatigheid van pgb-voorzieningen binnen in het kader van d Jeugdwet is belegd bij de gemeente. Hiervoor geldt voor de gemeente Ooststellingwerf hetzelfde als voor de Wmo en wordt het toezicht binnen de Jw uitgevoerd door de handhavingsspecialist sociaal domein. De gemeente maakt gebruik van diverse instrumenten, zoals huisbezoeken en signaalonderzoeken (inlichtingenbureau, bestandsvergelijkingen en themacontroles). Deze instrumenten worden proportioneel ingezet. Deze werkwijze geldt voor zowel de controle bij de aanvraag van een voorziening als voor de controle op de rechtmatigheid van reeds verstrekte voorzieningen. Activiteit: Sanctioneren Zonder daadwerkelijk sanctioneren wordt fraudebestrijding ongeloofwaardig. Een adequate sanctie is essentieel, ook vanwege de preventieve werking op toekomstige potentiële fraudeurs. Snel en correct terugvorderen is hierbij van belang. Bestuursrechtelijke fraudeonderzoeken kosten minder tijd dan strafrechtelijke fraudeonderzoeken. Het bereik van het handhavingsbeleid en daarmee veronderstelde pakkans wordt hiermee groter. Aan de andere kant heeft strafrechtelijke vervolging een grotere afschrikwekkende werking dan een bestuursrechtelijke afdoening. In situaties waarin stopzetting en terugvordering van ten onrechte ontvangen voorzieningen (Wmo en Jw) geen wettelijke verplichting is, hanteert de gemeente Ooststellingwerf dat, als sprake is van schuld/verwijtbaarheid, er overgegaan wordt tot stopzetting en terugvordering, mits dit gelet op de individuele omstandigheden proportioneel (redelijk en billijk) is. Toekomstig uitgangspunt: De gemeente Ooststellingwerf zet in op snelle afhandeling van fraudeonderzoeken en maatregelen, zoals terugvordering en boetes. De nadruk ligt op tijdige afhandeling, zodat de kans dat het onderzoek strafrechtelijk moet worden afgehandeld, wordt verkleind. Bij zaken waarbij strafrechtelijke vervolging mogelijk (noodzakelijk/wenselijk) is, wordt aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie. Huidige uitvoering Participatiewet: Wanneer sprake is van schending van de inlichtingenplicht wordt er beoordeeld of er een boete moet worden opgelegd. Bij het vaststellen van de hoogte van de boete wordt rekening gehouden met de mate van verwijtbaarheid en eventueel aanwezige bijzondere omstandigheden. Daarnaast wordt de op te leggen boete getoetst aan de financiële draagkracht. Als gemaakte afspraken met de gemeente en/of de verplichtingen gericht op arbeidsinschakeling niet worden nagekomen, dan moet de gemeente een maatregel opleggen. Er wordt dan tijdelijk een lagere uitkering of zelfs een bepaalde tijd helemaal geen uitkering uitbetaald. De gemeenteraad heeft in een verordening vastgelegd in welke gevallen welke verlaging plaatsvindt. Huidige uitvoering Wmo: Als een inwoner via/met een pgb fraudeert, kan hij/zij het recht op een maatwerkvoorziening in de vorm van een pgb verliezen. Ook kan de gemeente bij toekomstige hulpvragen weigeren de inwoner een pgb te verstrekken en alleen de mogelijkheid van zorg in natura aanbieden. Als er sprake is van het opzettelijk verstrekken van onjuiste gegevens kan de gemeente de kosten van de voorziening terugvorderen, ook als die in natura is verstrekt. Strafrechtelijke aangifte tegen de inwoner en eventueel tegen degene die voorzieningen of diensten heeft geleverd via een pgb is ook mogelijk. Huidige uitvoering Jeugdwet: De toekenning voor de ZiN-voorziening en/of pgb kan worden ingetrokken. Ten onrechte ontvangen bedragen kunnen worden teruggevorderd. Ook hier geldt dat het stopzetten van het recht op een voorziening en de mogelijkheid om tot terug- of invordering over te gaan, geen verplichting is.

Aanpak op klantniveau

Rechtspraak bij dit artikel