Art. C. Duurzaamheidsagenda 2020-2025 — Natuur & biodiversiteit

De uitdaging Door menselijke activiteiten staat de soortenrijkdom in natuur- en leefgebieden onder druk. Belangrijke oorzaken zijn: vermesting met stikstof en fosfaat, winning van hout en natuurlijke vezels, visserij, intensieve landbouw en veeteelt, ontginning van delfstoffen, (grond) watergebruik, verontreiniging met giftige en schadelijke stoffen, klimaatverandering, stedenbouw en toerisme. In opdracht van de Verenigde Naties heeft het IPBES onderzoek gedaan naar hoe het wereldwijd met biodiversiteit en ecosystemen gesteld is. In het rapport Global Assessment of Biodiversity and Ecosystem Services concludeerde het IPBES in 2019 dat de natuur wereldwijd in een ongekend snel tempo achteruitgaat: één miljoen van de naar schatting acht miljoen dier- en plantsoorten worden in hun voortbestaan bedreigd. Door het neerslaan van ammoniakstikstof nabij veehouderij, het gebruik van (kunst)mest, grootschalige monoculturen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen zijn de ecologische kwaliteit en diversiteit in landbouwgebieden in Nederland verslechterd. Hierdoor zijn de soortenrijkdom en de ecologische waarde van stedelijke gebieden in Nederland veel hoger dan in landbouwgebieden. Bij (her)ontwikkeling, uitbreiding en inbreiding in stedelijk gebied is het daarom belangrijk een analyse van aanwezige flora en fauna te maken. Daarnaast is het van belang om natuurinclusief te ontwerpen en te bouwen, zoveel mogelijk ecologisch waardevol stedelijk groen aan te leggen en het groen ook ecologisch te beheren. Beleidskaders De belangrijkste mondiale afspraken voor het behoud en de versterking van natuur en diersoorten staan in het Biodiversiteitsverdrag (CBD). Het CITES-verdrag regelt de internationale handel in bedreigde dieren en planten. De Bern Conventie richt zich op het behoud van (met name bedreigde) wilde dier- en plantensoorten. Op basis van het Verdrag van Bern stellen landen Rode Lijsten op. Begin 2020 hebben de Verenigde Naties een aanvullend internationaal verdrag voorbereid ter bescherming van biodiversiteit en ecosystemen. Het verdrag heeft tot doel tenminste 30 procent van het aardoppervlak te beschermen met extra maatregelen voor specifieke hotspots om massaal uitsterven van soorten te voorkomen. In EU-verband zijn er diverse programma’s en richtlijnen om natuur te behouden en te versterken: de EU-Biodiversiteitsstrategie, het Natura 2000-netwerk van beschermde natuurgebieden, de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn, de Kaderrichtlijn Water met eisen aan waterkwaliteit, de NEC-richtlijn met nationale emissieplafonds en de Richtlijn Industriële Emissies (Rie) ter beperking van de uitstoot van schadelijke stoffen. Met de nieuwe Europese Green Deal zijn in december 2019 diverse maatregelen aangekondigd om de natuur en biodiversiteit te behouden en te versterken. De biodiversiteitsstrategie 2030 is gericht op uitbreiding van beschermde soortenrijke gebieden, versterking van het Natura 2000-netwerk en vergroening van steden. De bosstrategie heeft als doel het kwalitatief en kwantitatief versterken van bossen. De ‘van boer tot bord’-strategie draait om veilig, voedzaam, duurzaam en betaalbaar voedsel, het tegengaan van voedselverspilling en het gebruik van antibiotica en gewasbeschermingsmiddelen. Het Rijk is verantwoordelijk voor de grote wateren en de vertaling van EU-beleid naar nationaal beleid. Provincies geven invulling aan het natuurbeleid binnen hun provinciegrenzen. Vanuit de natuurvisie Nederland Natuurpositief (2019) werken Rijk en provincies aan een uitvoeringsagenda voor natuurbeleid. Nederland Natuurpositief concentreert zich zowel op versterking van de natuur in natuurgebieden als in de steden, op het platteland en in de grote wateren. Ook wil het Rijk de voedselproductie verduurzamen richting een kringlooplandbouw. De Nederlandse natuur is overbelast met vermestende stikstof. De Programma Aanpak Stikstof (PAS) uit 2015 voldeed volgens de rechter niet aan de Europese Habitatrichtlijn. Om te voorkomen dat er in Nederland niet meer gebouwd mag worden is daarom de maximumsnelheid op sommige snelwegen verlaagd (ter vermindering van de uitstoot van stikstofoxides) en worden boeren uitgekocht (ter vermindering van de ammoniakuitstoot). De gemeente Diemen werkt onder meer met Staatsbosbeheer en diverse samenwerkingsverbanden (zoals Groengebied Amstelland, Stuurgroep Diemerscheg, bestuurlijk overleg regio Gooi en Vecht en MRA- landschap) aan de versterking en verbinding van natuurgebieden en de recreatieve waarde van landschappen in en om Diemen. Het Diemense natuurbeleid is opgenomen in het Natuurbeleidsplan. Het beleid voor stedelijk groen is opgenomen in het Groenplan. Vanuit diverse programma’s, waaronder het verbinden van waterpartijen en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers, Operatie Steenbreek, pilots met de aanleg van ‘Diemense Bossies’ en groene school- pleinen, alsmede ecologisch maaibeheer zijn natuur en stedelijk groen in Diemen verbonden en ecologisch versterkt. Instrumenten Ecologische kansenkaart Met een ecologische kansenkaart wordt geïnventariseerd welke soorten op welke plekken in Diemen (kunnen) voorkomen. Op basis daarvan kan een analyse worden gemaakt van de ecologische knelpunten en de kansen voor het versterken van de natuurwaarde van locaties en het aanbrengen en versterken van ecologische verbindingsroutes. Natuurinclusieve (her)ontwikkeling Binnen de bebouwde kom is het van belang een diversiteit aan bij voorkeur inheemse plant- en boom soorten met hoge natuurwaarde toe te passen, waterpartijen te verbinden en te voorzien van natuurvriendelijke oevers en nestgelegenheid en groen op bebouwing aan te brengen. Het Natuurbeleidsplan eist dat een flora- en faunatoets wordt uitgevoerd bij renovaties en nieuwbouw. Langetermijndoelstelling Natuur & biodiversiteit Evenveel bomen in de openbare ruimte als in 2011 (intentie college bij raadsbesluit update Groenplan 2018 d.d. 29-11-2018) Ecologisch groenbeheer Ecologisch groenbeheer draait om inheemse plant- en diersoorten. Een diversiteit aan ecologisch waardevolle inheemse bomen en planten kan de natuurwaarde versterken en de gevoeligheid voor (exotische) plaagdieren en boomziektes verminderen. Aangepast maaibeleid houdt rekening met de zaadvorming door planten en zorgt voor behoud van schuil- en nestgelegenheid voor dieren. De gemeente Diemen past geen bestrijdingsmiddelen toe in het beheer van de openbare ruimte. Aanpak De aanpak van de duurzaamheidsagenda op het thema Natuur & biodiversiteit bestaat uit: Versterken van de natuurwaarde Versterken van ecologische verbindingen, waaronder het verbinden van buurtgroen en natuur Gemeentelijk beleid Onze beleidsuitgangspunten hebben we ondergebracht in de Duurzaamheidsroute. Monitoring We gaan de hoeveelheid bomen in de openbare ruimte monitoren. Activiteiten en acties De activiteiten die we nu al doen en voortzetten en onze nieuwe activiteiten en acties op het gebied van natuur & biodiversiteit hebben we ondergebracht in de Duurzaamheidsroute. Wat doet de gemeente zelf Wat de gemeente zelf onderneemt op het gebied van Natuur & biodiversiteit staat in de paragraaf Samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie. Aandachtspunten Naast de doelstelling om het aantal bomen terug te brengen tot het niveau van 2011 blijft het ook van belang om ecologisch waardevolle open gebieden te behouden en te versterken voor bijvoorbeeld de in Diemen voorkomende ringslang. Relaties met overige programmaonderdelen Een belangrijk probleem voor behoud van natuur en biodiversiteit is het neerslaan van stikstofverbindingen. Door vermesting met stikstof vindt overwoekering en verdringing van soorten plaats door enkele andere soorten. Stikstofverbindingen komen vrij bij intensieve veeteelt, de bemesting van landbouwgrond en de verbranding van (fossiele) brandstoffen. Met de thema’s Energie & klimaat en Schone mobiliteit zet de gemeente in op de transitie naar schone vormen van energie in plaats van fossiele brandstoffen. Via het stimuleren van duurzamere voeding met minder dierlijke eiwitten en het tegengaan van voedselverspilling bij het thema Afval & circulaire economie kan de stikstofemissie in landbouw en veeteelt worden verminderd. Het thema Afval & circulaire economie richt zich op het slim, schoon en efficiënt omgaan met materialen en het sluiten van kringlopen. Hiermee wordt de behoefte aan nieuwe grondstoffen en materialen verkleind en kan de aantasting van natuur en leefomgeving in gebieden buiten Diemen worden verminderd. Door de plaatsing van ecologisch en cultuurhistorisch waardevolle fruitbomen, vruchtdragende struiken en de aanleg van (buurt)moestuinen en bijvoorbeeld knotwilgen kan de openbare ruimte ook worden benut voor lokale productie van voedsel, wilgentenen en andere biobased materialen. Dit in het kader van het thema circulaire economie. Het blijft wel van belang om uit te gaan van de ecologische waarde en niet van een zo hoog mogelijke productie door aanleg van bijvoorbeeld monoculturen met het niet-inheemse olifantsgras. Operatie Steenbreek uit het thema Klimaatadaptatie richt zich op het zoveel mogelijk toepassen van groen in de openbare ruimte en tuinen in de stedelijke omgeving. Het ontstenen en vergroenen helpt hittestress (versterkte opwarming in een stenige stedelijke omgeving) tegen te gaan. Het ontstenen biedt belangrijke kansen om de natuur te versterken en te verbinden via het toepassen van ecologisch waardevol groen. Uit diverse onderzoeken blijkt dat groen in de stedelijke omgeving goed is voor psychisch en fysiek welbevinden. Het kan stress en gezondheidsschade door onder meer geluidhinder helpen verminderen. Bewustwording via natuur- en milieu-educatie is opgenomen bij het onderdeel Samenwerking met de samenleving.

Rechtspraak bij dit artikel