Objectbeschrijving
Verspreid over het gemeentelijk grondgebied komen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, diverse historische boerderijen voor. Dat is niet verwonderlijk gezien het feit dat de agrarische functie binnen de gemeente vanouds dominant is. Boerderijen, hetzij bedrijfsmatig in gebruik dan wel als woonhuis, zijn in sterke mate bepalend voor het ruimtelijk aanzien van de gemeente.
Door een set van aparte principes te formuleren voor de boerderijen wordt getracht om eigenaren van boerderijen te helpen om respectvol met het gebouw en het erf om te gaan.
Het bebouwingsbeeld wordt bepaald door een overwegend traditioneel ambachtelijke architectuur uit de 19e- en begin 20e-eeuw. Op enkele plekken zijn ook oudere boerderijen aanwezig.
Beleid, waardebepaling en ontwikkeling
Het beleid is gericht op beheer en versterking van de bestaande situatie. Het bebouwingsbeeld is cultuurhistorisch waardevol en in hoofdlijnen nog redelijk gaaf.
Ingrijpende ontwikkelingen worden niet direct verwacht, maar wel zullen in de toekomst als gevolg van de schaalvergroting in de landbouw, sommige boerderijen willen groeien en andere zullen hun agrarische functie verliezen.
Gaat het om ferme veranderingen zoals schaalvergroting, dan kan ook worden gewerkt volgens de aanpak van ‘de Nije Pleats’. Als hiervan gebruik gemaakt wordt, zullen de hier gestelde gebiedsgerichte principes ter inspiratie dienen maar niet langer gelden als toetsingskader. De beoordeling wordt dan gerelateerd aan de uitkomsten van ‘de Nije Pleats-sessies’.
De boerderijen komen vanwege hun bijzondere betekenis voor de gemeenten in aanmerking voor extra aandacht bij de planbeoordeling. De algemene lijn is gericht op het handhaven van de bestaande kwaliteiten. Bij nieuwe boerderijbouw ligt het accent op zorgvuldige inpassing in het landschap.
4.1 BOERDERIJEN
Referentiefoto’s algemeen
Gebiedskenmerken en principes
Vooraf
Het meest voorkomende bebouwingsbeeld (boerderijen) is traditioneel en landelijk.
Voldoet u aan het bestemmingsplan en aan onderstaande aanwijzingen dan is
beoordeling goed te doen. Extraaandacht is nodigbij de volgende situaties:
U wilt een verbijzondering. Kies voor vooroverleg* en/of Nije Pleats-methodiek
Uw pand staat op de monumentenlijst
Ligging
Duidelijk onderscheid tussenwoon- en bedrijfsgedeelte.
Richting (doorgaans) loodrecht op de openbare (water-)weg, evenwijdig met
verkavelingsstructuur of vrij in het veld
Hoofdvorm
Kop-hals-romp: kop met steil zadeldak en hoge goot, hals en romp lage goot; romp
met hoog ensteil schilddak opgebouwd uit samenstel van enkelvoudige bouwmassa’s vanuit rechthoekige symmetrische grondvormen
Stelpboerderij: woonhuis met hogere gevel(s) en goot, overigelage gootlijnen
hoogopgaand schilddak enkelvoudige bouwmassa vanuit een rechthoekig grondplan
Nieuwe boerderij en bedrijfsgebouwen: woning rijzig ten opzichte van
bedrijfsgebouwen, dakhelling >25°, enkelvoudige hoofdvorm, of (indien bestaand) samengesteld vanuitrechthoekige symmetrische grondvormen.
Terughoudend met agrarische (bij)gebouwen voorzien metboogvormige kap
Aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen zijn ondergeschikt of kennen een
bijzondere vormgeving
Aanzichten
Het voorhuis kenteen duidelijke gerichtheid op de publieke ruimte
Met name de historische boerderijen tonen een duidelijk evenwicht tussen verticaal
gerichte gevelopeningen en horizontale accenten (zoals plint, gevelopbouw, daklijsten e.d.)
Hoofdgebouw met traditionele gevelcompositie; nieuwbouw toontevenwichtige
gevelcompositie
Dakkapellen beperken zichtot het woongedeelte
Opmaak
Historischeboerderij: gevels hebbeneen stenig karakter; daken zijn voorzien van
veelal antraciet (gebakken en hooguit mat geglazuurde) pannen en/of riet. Indien het de karakteristiek van het gebouw en/of het erf niet aantast eventueel golfplaten of dakpanplaten alleen op schuurgedeelte.
Nieuwe boerderijen en bedrijfsgebouwen: woonhuis in baksteen; bedrijfsgedeelte baksteen, hout,geprofileerde beplating, dakenmet gebakken pannenen /of geprofileerde beplating.
Voor bedrijfsgebouwen: geenglanzende (dak-) bedekking, bij boogvormige kap goede
verhouding in kopse gevels.
Traditionele kleurstellingen overheersen (afgestemd op bestaande); bij nieuwbouw
gedekte tinten
De uitstraling van toegepaste materialen en de detaillering neemt af van voorzijde
naar achterzijde
Diversen
Aandacht voor inrichting en beplanting van het erf
* Via vooroverleg wordt samen gekeken naar de beste oplossing. Dit leidt tot een advies waarmee u uw bouwplan kunt verfijnen ten behoeve van een omgevingsvergunningaanvraag. Bij de beoordeling van die aanvraag wordt dan het advies van het vooroverleg gebruikt.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.1
Boerderijen
Onderdeel van Welstandsnota “Ontwerpprincipes voor het bouwen in Achtkarspelen”