Dit accommodatiebeleid heeft relatie met een aantal kaders die thema-overstijgend binnen de gemeente of regionaal vastgesteld zijn. De belangrijkste zijn:
Atlas van Noordoost Fryslân
Structuurvisie 2013
Coalitieprogramma 2014-2018
Motie CDA en bezuinigingstaakstelling
De Atlas voor Noordoost Fryslân wijst erop dat clustering van voorzieningen tussen kernen of in enkele centrumkernen financieel het meest gunstig is. In de structuurvisie en het coalitieprogramma maakt de gemeente Achtkarspelen de keuze om in elf dorpen de basisvoorzieningen (onderwijs, sport en ontmoeting) in stand te houden. Dat is een belangrijk uitgangspunt voor dit accommodatiebeleid.
1. Atlas voor Noordoost Fryslân
De Atlas voor Noordoost Fryslân is in opdracht van de zes gemeenten in de regio, de provincie Fryslân en het ministerie van BZK uitgevoerd. Doel van de Atlas is handvatten te bieden om adequaat op de demografische transitie in te kunnen spelen. Als er niets wordt gedaan (dat wil zeggen: als er niets extra’s wordt gedaan naast de plannen die er nu liggen) is door de bevolkingstransitie een grote mismatch tussen vraag en aanbod van zorg-, sport-, woon- en onderwijsvoorzieningen te verwachten. In het onderzoek zijn drie ontwikkelingsrichtingen voor de regio onderzocht:
Maximale spreiding
Clustering in centrumkernen
Clustering naar functie
De ontwikkelingsrichting maximale spreiding zorgt voor de beste bereikbaarheid van voorzieningen, maar pakt financieel voor de gemeente het minst gunstig uit aangezien in deze variant de meeste voorzieningen behouden worden. In de andere twee richtingen worden meer voorzieningen geclusterd, waardoor er meer geld vrij komt dat niet in het onderhoud of exploitatiesubsidies van de voorzieningen gaat zitten. Kanttekening hierbij is dat er geen rekeningen is gehouden met de kracht van de gemeenschap. Het clusteringsmodel kan invloed hebben op de betrokkenheid van vrijwilligers.
De overkoepelende conclusie, over de drie ontwikkelingsrichtingen die in de Atlas van Noordoost Fryslân genoemd worden, is dat de afweging tussen kwaliteit, bereikbaarheid en financiën een belangrijke rol speelt. Deze drie criteria pakken in de verschillende ontwikkelingsrichtingen anders uit:
Figuur 1: ontwikkelingsrichtingen uit de Atlas van Noordoost Fryslan
2. Structuurvisie 2013
Het voorzieningenniveau binnen de dorpen is van groot belang voor de leefbaarheid. De voorzieningen staan echter onder druk als gevolg van teruglopende financiële mogelijkheden door onder andere schaalvergroting en krimp. Creativiteit van zowel de gemeente als de ondernemers en bewoners zal nodig zijn om een breed aanbod van voorzieningen zo goed mogelijk bereikbaar te houden. Samenwerking in en tussen de dorpen is daarbij van groot belang.
De ambitie is dat in alle dorpen ten minste een basisschool, een ontmoetingsplek en een sportplek aanwezig zijn. Bij een ontmoetingsplek kan gedacht worden aan een dorpshuis, verenigingsgebouw, café of sportkantine. Deze basisvoorzieningen zijn belangrijke pijlers voor een sociale en gemêleerde gemeenschap.
In het kort de doelstellingen voor het thema voorzieningen uit de Structuurvisie:
Behoud van een breed aanbod aan voorzieningen, dat zo goed mogelijk bereikbaar is voor de verschillende bevolkingsgroepen;
In alle kernen minimaal een basisschool, een ontmoetingsplek en sport- of speelveld;
Met het oog op behoud van het voorzieningenniveau streven naar clustering/combinaties van voorzieningen waar dat nodig is, zowel binnen dorpen als binnen combinaties van dorpen;
Meer dan evenredig inzetten op realisering van woon- en werkfuncties in de regionale centra Buitenpost en Surhuisterveen met het oog op behoud van de verzorgende functie van deze kernen;
Versterking onderwijsvoorzieningen in zone Buitenpost-Kollum;
3. Coalitieprogramma ‘In sosjaal, lokaal en belutsen mienskip’ 2014-2018
De plannen van de coalitie voor hun collegeperiode zijn vertaald in het coalitieprogramma.
De belangrijkste speerpunten voor het coalitieprogramma zijn: werken en meedoen, zorg voor wie het nodig heeft en behoud van voorzieningen in de dorpen.
Op het gebied van voorzieningen wil de coalitie het volgende bereiken:
In ieder dorp kunnen kinderen en jongeren een teamsport (blijven) beoefenen;
Sport is toegankelijk voor iedereen;
Levensvatbare sportvoorzieningen moeten voor elk dorp behouden blijven;
Ieder dorp heeft minimaal een basisschool en het liefst een samenwerkingsschool.
4. Motie en bezuinigingstaakstelling
De Raad heeft een motie aangenomen om een beleidsvisie op te stellen voor alle gemeentelijke accommodaties. Hier moet ook de bezuinigingstaakstelling van € 225.000 per jaar op de accommodatielasten, naast de diverse al ingezette bezuinigingen waarmee college en Raad hebben ingestemd, in meegenomen worden.
Artikel 8.
Bestaande kaders: thema-overstijgend
Onderdeel van Accommodatiebeleid gemeente Achtkarspelen