Bij een voorgenomen ontwikkeling heeft initiatiefnemer meestal het doel om een plan zo snel mogelijk en met de minste weerststand te realiseren. Participatie kan hierbij helpen.
Door vooraf en zo vroeg mogelijk in het ontwikkelproces helder te krijgen waar conflicterende belangen zijn, kunnen mogelijk planaanpassingen worden gedaan om wederzijds aanvaardbare resultaten te behalen. Een ander effect van participatie kan kwaliteitsverbetering van het plan zijn, waarbij zowel initiatiefnemer als de omgeving samen beter af zijn.