Probleemanalyse

Beschrijving van de stad

Amersfoort is een stad en gemeente in het oosten van de Nederlandse provincie Utrecht.

De gemeente telt 152.481 inwoners. Het is in bevolkingsaantal de tweede stad van de provincie Utrecht en de vijftiende van Nederland. Amersfoort is een groeistad en vervult economisch een regiofunctie met een sterk gegroeid bedrijfsleven, heeft een van de grootste spoorwegknooppunten van Nederland. Amersfoort ligt op een vlakke plaats in de vallei van de Eem aan de meest noordoostelijke rand van de Utrechtse Heuvelrug en ten zuiden van het hoger gelegen gebied Hoogland. De stad heeft een middeleeuwse kern met grachten en wallen.

Vanaf 1870 breidde de stad zich sterk uit door de komst van de spoorwegen en een aantal kazernes. In 1980 kreeg de stad Groeistad-status, mede waardoor enkele omliggende gemeenten geheel of gedeeltelijk werden geannexeerd. Zoals Hoogland, Leusden (deels), Stoutenburg Noord, Nijkerk (deels), Hoevelaken (deels) en Bunschoten (deels). Er kwamen grote nieuwe woonwijken, zoals Vathorst en Schothorst-Noord, beiden met een eigen station en Zielhorst, Kattenbroek en Nieuwland. Deze versterkten in niet geringe mate de centrumfunctie van de oude stad, waar veel winkels en horeca zijn. Er kwamen ook aanzienlijke bedrijfs- en kantoorterreinen. De aanleg van de A28 (Utrecht-Zwolle) oostelijk van Amersfoort betekende een verdere impuls voor de groei. Waar de A28 de A1 snijdt, ontstond het Knooppunt Hoevelaken. De ambitie van Amersfoort voor de komende jaren is om 1000 woningen per jaar te bouwen. Het gebied ‘Bovenduist’ in Vathorst zal worden bebouwd. Verder zijn en komen er veel inbreidingsprojecten door middel van transformatie, verdichting en ‘optoppen’. Amersfoort zal voorlopig nog blijven groeien, hoewel Amersfoort de grenzen van zijn uitbreidingsmogelijkheden bijna heeft bereikt.

Amersfoort kent vele stadsparken. Het grootste park is Park Schothorst, dat ten noorden van het centrum ligt. Het park is rijk aan vele soorten natuur. Ook het iets kleinere Park Randenbroek ten zuiden van het centrum kent vele soorten natuur. In Amersfoort zijn twee grondwaterbeschermingsgebieden.

Amersfoort heeft één groter theater, de Flint, tevens congrescentrum, enkele kleinere plus twee bioscoopcentra met meerdere zalen en een poppodium (Fluor). De horeca is sinds de jaren zeventig flink ontwikkeld met de pleinen de Hof en het Lieve Vrouwekerkhof als zwaartepunt. Er zijn een aantal jaarlijks terugkerende muziek- en theaterfestivals, zoals Dias Latinos, een Jazz- en bluesfestival en Into the woods.

Daarnaast vindt Proef Amersfoort (vanaf 1996), een culinair evenement, elk jaar plaats op de Hof. Ook het Eemplein en de Prodentfabriek zijn uitgaanscentra, met onder meer een (Pathé)bioscoop (8 zalen), muziekschool, bibliotheek en horecagelegenheden.

Amersfoort is een belangrijk spoorwegknooppunt, door de centrale ligging en door de kruising van de lijnen Amsterdam-Deventer en Zwolle-Utrecht. In 1904 werd de Wagenwerkplaats geopend, waar goederenwagons werden hersteld. De werkplaats is tot 2000 in gebruik geweest. Het spoorwegemplacement ter plaatse is nog altijd een van de grootste in Nederland. Nabij het station ligt het redelijk nieuwe opstelterrein voor reizigerstreinen Bokkeduinen. De oude opstelsporen worden gebruikt voor goederenvervoer, zodat de beide vervoersstromen gescheiden kunnen blijven.

Amersfoort is een regiegemeente. Dit houdt in dat de gemeente de regie houdt en de uitvoering wordt belegd bij organisaties die hiervoor zijn opgericht. Voor Vergunningverlening, Toezicht en handhaving is dit terug te zien in het feit dat alle VTH taken voor milieu bij de RUD Utrecht zijn ondergebracht. Dit betreft Wet milieubeheer en Wet bodembeschermingstaken, asbesttaken en een scala een milieu adviestaken.

Bouwen

De aandacht voor het aspect bouwen is in Amersfoort uitdagend en breed. In de historische binnenstad vergen de gemeentelijke en rijksmonumenten aandacht. Inpassing van de horeca is een mooie uitdaging. Herontwikkeling van kantoorlocaties en gedateerde bedrijfsterreinen is een ander vlak waar aandacht naar uitgaat.

Transformatie van kantoren naar wonen en transformatie van industrie naar evenementenlocaties en gemengde functies zoals winkels en wonen komt ook voor. In Amersfoort is zowel aandacht voor seriematige nieuwbouw van woningen, utiliteitsbouw als verbouwing en renovatie van de bestaande woningvoorraad en monumenten.

Voor de komende beleidsperiode spelen vooral de recent (deels) ingevoerde invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en de grote nadruk op duurzaamheids- en natuuraspecten vergunningverlening, toezicht en handhaving. Ten aanzien van de karakteristieken van de stad zoals hierboven beschreven zullen deze per wijk vertaald worden in locatie specifieke omstandigheden die meegeven worden aan kwaliteitsborgers voor het opstellen van een risicobeoordeling en een borgingsplan.

Asbest

In samenwerking met de RUD Utrecht wordt de vergunningverlening, toezicht en handhaving, de asbesttaken, uitgevoerd. Dit gaat in goed overleg omdat de gemeente voor monumenten en grote, veiligheid gerelateerde sloop de sloopvergunningen verleend en omdat bij gecombineerde aanvragen voor bouwen en sloop een goede samenwerking noodzakelijk is.

Het aantal aanvragen voor bouwen en aanverwante Omgevingswet activiteiten in de afgelopen jaren redelijk stabiel gebleven. Dat geldt ook voor de leges die daaraan gekoppeld zijn.

Handhaving openbare ruimte

De handhavingsorganisatie voor de openbare ruimte is de afgelopen jaren verder geprofessionaliseerd. We beschikken over 28 BOA’s die toezicht houden op de openbare ruimte. Door de verschillende wijken die Amersfoort kent, met ieder zijn eigen vorm van problematiek, zijn de BOA’s ook ingedeeld naar wijk. Elke wijk kent zijn eigen BOA en elke BOA kent zijn eigen wijk. Verder worden de BOA’s ingezet om de veiligheid en de leefbaarheid te garanderen op een keur aan onderwerpen die spelen in de stad. Denk aan toezicht op de sociale veiligheid, jeugd, horeca, honden, afval etc. De afgelopen jaren zien we het aantal meldingen handhaving openbare ruimte met zo’n 10% per jaar toenemen. Door de groei van de stad, maar ook door de verdichting van functies en bewoning op dezelfde oppervlakte., kan de leefbaarheid onder druk staan.

Beschrijving van de ontwikkelingen in de stad

Er is een aantal Amersfoort specifieke ontwikkelingen te benoemen die de komende jaren van invloed zijn op de VTH-werkzaamheden en de keuzes die we daarin als Amersfoort moeten maken.

BOA organisatie

De verschuiving van het uitvoeren van taken op het gebied van leefbaarheid van de politie naar de gemeentelijke handhaving is een landelijke trend die ook in Amersfoort verder zichtbaar wordt. De BOA capaciteit zal verder onder druk komen door een toename van taken en een toename van leefbaarheidsissues als gevolg van groei van de stad en verdichting van functies en wonen.

Transformaties

We zien een aanzienlijk aantal gebouwen die van ruimtelijke functie veranderen van publieks- of bedrijfsmatige functies naar woningen. Deze transformaties zijn constructief-technisch ingewikkelde situaties waar veel verschillende brandveiligheidsaspecten aandacht vragen van de gemeentelijke toezichthouders.

Omgevingswet en Wkb

Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet beoogt om te komen tot één afgestemd instrumentarium voor de integrale aanpak van nieuwe initiatieven en de duurzame ontwikkeling voor gezonde en veilige fysieke leefomgeving. De wet zorgt op de inhoud voor een verschuiving van vergunningverlening naar advisering aan inwoners en ondernemers aan de voorkant en/of toezicht en handhaving aan de achterkant. De afgelopen beleidsperiode heeft de gemeente Amersfoort zich voorbereid op de invoering van de wet o.m. door de processen aan te passen, een backoffice applicatie in te richten, medewerkers op te leiden en een nieuw Omgevingsplan op te stellen. Ook zijn we in de aanloop naar de Omgevingswet al gaan werken volgens de principes van die wet. Zo is de Omgevingstafel geïntroduceerd en is er een nieuwe Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit geïntroduceerd. De proof of the pudding is ook in deze in de tasting en dus zullen we de komende jaren de processen, werkwijzen en strategie onder de Omgevingswet blijven evalueren en aanpassen. Ook is per 1 januari 2024 is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (deels) in werking getreden. Hier hebben we ons de afgelopen beleidsperiode op voorbereid door het aanpassen van de werkprocessen, de backoffice-applicatie in te richten en de medewerkers op te leiden. Het zal leiden tot een ander aanbod van werk en de wijze waarop we dit uitvoeren.

Energietransitie

De energietransitie die landelijk is ingezet zal gevolgen hebben voor met name de activiteit bouwen onder de Omgevingswet. De toetsing van vergunningaanvragen zal veranderen. Voor de energielabelplicht voor kantoorgebouwen is handhaving ingezet. De komende beleidsperiode zullen ook gebouwen met andere functies onder de labelplicht gaan vallen.

Toezicht op basis van data

Als overheden beschikken we over steeds meer data in verschillende databases welke nuttige informatie op kunnen leveren voor gericht toezicht. Met inachtneming van de juridische kaders (AVG) zullen we onderzoeken hoe we slim en efficiënt gebruik kunnen maken van deze data. Daarnaast streven we naar het gebruik van data en managementinformatie in de aansturing van de collega’s. Onderzocht zal worden of er business balance scorecard kan komen met alle relevante informatie.

Risicoanalyse

In de Risicoanalyse in bijlage 4 is de volledige uitkomst van de risicoanalyse te vinden die voor Toezicht en Handhaving op is gesteld. Voor Vergunningverlening wordt er niet gewerkt met een risicoanalyse. Voor bouwen wordt de aangepaste landelijke toetsmatrix (zie bijlage 5) en een daaraan gekoppeld toezichtsprotocol gebruikt. Deze laatste wordt deze beleidsperiode ingevoerd. Voor de overige vergunningen toetsen we volledig aan alle daarvoor geldende toetsingskaders (zie bijlage 6 Vergunningenstrategie).

De activiteiten die een hoge of een zeer hoge risicoscore hadden zijn geprioriteerd in deze beleidsperiode. Deze activiteiten zijn aangevuld met de bestuurlijke prioriteiten van zowel het college als de raad. Om deze bestuurlijke prioriteiten op te halen is voorafgaand aan de vaststelling van dit plan een Peiling gehouden in de Amersfoortse raad. Gezamenlijk vormen zij de “Meerjaren-prioriteiten” voor deze beleidsperiode.

Systematiek

Vrijwel alle activiteiten die we binnen VTH kennen zijn in de risocomatrix meegenomen en verdeeld over 3 categorieën: ‘Bouwen en RO’, ‘Publiek domein’ en ‘Natuur, biodiversiteit en duurzaamheid’. Voor alle activiteiten is het effect gescoord op:

  • - Constructieve- en brandveiligheid
  • - Duurzaamheid
  • - Ruimtelijke kwaliteit/ erfgoed
  • - Natuur en biodiversiteit
  • - Volksgezondheid

Hierbij zijn het financiële effect en het bestuurlijke afbreukrisico niet meegenomen. Deze zijn eerder het gevolg van een hoge score op de hierboven genoemde aspecten.

Het totale effect levert een score op welke vertaald is in een prioriteit:

  • - Laag
  • - Gemiddeld
  • - Hoog
  • - Zeer Hoog

Met deze prioriteit pakken we dan meldingen en verzoeken op die op deze activiteiten worden gedaan.

Om te bepalen op welke activiteiten we preventief toezicht inzetten is in een tweede tabblad ook de overtredingskans meegenomen. De combinatie van het effect en de overtredingskans levert de toezichtsprioriteit op. Op die activiteiten die (zeer) hoog scoren organiseren we preventief toezicht. Denk hierbij aan constructieve veiligheid, grote evenementen, schenken van alcohol aan minderjarigen en parkeren.