Toelichting
A.Algemeen; uitgebreid reinigingsrecht voor gebied ‘de 9 straatjes’ en afvalstoffenheffing voor gebied ‘Sluisbuurt’
Amsterdam heeft ambities en wil een leefbare stad zijn. Geen afval meer op straat, meer grondstoffen uit het afval halen, minder zware rijbewegingen, betere luchtkwaliteit en een prettige plek om te wonen, werken en verblijven.
Pilot ‘9 straatjes’
De gemeente Amsterdam (verder “Amsterdam”) heeft een wettelijke verplichting om huishoudelijk afval in te zamelen. Bedrijfsafval is een taak voor de markt. Amsterdam ziet dat deze scheiding tussen huishoudelijk- en bedrijfsafval binnenstedelijke uitdagingen met zich meebrengt, zoals veel rijbewegingen. Verder zien we vooralsnog zowel bij huishoudelijk- als bij bedrijfsafval een laag scheidingspercentage.
Amsterdam heeft samen met het Rijk onderzocht welke mogelijkheden er zijn om deze uitdagingen het hoofd te bieden. In het kader van een pilot heeft Amsterdam daarom een uitzondering op de Wet milieubeheer verkregen voor het gebied ‘de 9 straatjes’, waarbij het bedrijfsafval in het gebied bestempeld wordt als huishoudelijk. Amsterdam wordt daardoor verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van al het afval in het gebied. Het betreft een pilot voor in eerste instantie vijf jaar waarbij Amsterdam beoogde niet zelf te gaan inzamelen maar de inzameling, logistiek en verwerking aan te besteden op de markt. Deze uitzondering is wettelijk verankerd in de Crisis- en Herstelwet 19e Tranche die op 13 februari 2020 is vastgesteld. De pilot 9 straatjes is op 1 januari 2021 van start gegaan. De aanbesteding voor de inzameling is helaas niet gelukt; Amsterdam blijft de inzameling in dit gebied voorlopig zelf uitvoeren. Om de gestelde doelen te halen wil Amsterdam samenwerken met marktpartijen, die beschikken over enerzijds kennis van de afvalketen en anderzijds de competentie om samen te werken. Om zo te komen tot een innovatieve, meer efficiënte en effectieve keten van afval tot hoogwaardige grondstoffen.
Hiertoe is een Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet vastgesteld, waarin is geregeld dat in dit gebied in afwijking van de definitie in art. 1.1 Wet milieubeheer onder huishoudelijke afvalstoffen mede wordt verstaan bedrijfsafvalstoffen. Op die manier is in het gebied ‘de 9 straatjes’ de mogelijkheid voor bedrijven om zelf een voorziening te treffen (contract met afvalophaler) afgesneden. In plaats daarvan wordt Amsterdam verplicht de afvalstoffen op te halen als ware die afvalstoffen huishoudelijke afvalstoffen. De kosten van het beheer van deze afvalstoffen kunnen dan worden verhaald middels de afvalstoffenheffing als bedoeld in art. 15.33 Wet milieubeheer.
In 2024 heeft de gemeente de pilot geëvalueerd en is besloten vanwege de positieve resultaten de pilot voorlopig voort te zetten. Dit wordt gesteund vanuit een projectgroep met vertegenwoordigers van het Rijk (ministeries van BZK en I&W), de Vereniging Afvalbedrijven (VA) en de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor afval- en ReinigingsDiensten (NVRD). Helaas heeft formalisering van een wettelijke grondslag om per 1 januari 2026 de regeling voor de 9 straatjes te verlengen, vertraging opgelopen en treedt deze wettelijke grondslag nu pas na 1 januari 2026 in werking. Formeel wordt bedrijfsafval hierdoor met ingang van 1 januari 2026 in het gebied niet meer aangemerkt als huishoudelijk afval. Om de wijze van inzameling zoals in de pilot geschiedde in 2026 toch ongewijzigd voort te kunnen zetten, wordt voor het jaar 2026 de tarieventabel voor het reinigingsrecht uitgebreid met een aparte tarieventabel voor het gebied de 9 straatjes en wordt de tariefstructuur die werd toegepast gedurende de pilot voortgezet.
Sluisbuurt
In de Sluisbuurt realiseert Amsterdam de komende jaren een woonwijk voor circa 5.600 huishoudens en enkele honderden bedrijven met voor Amsterdam unieke hoogbouw. Het wordt een duurzame groene wijk gelegen aan het water. Om de openbare ruimte te ontlasten en zo veel mogelijk buitenruimte beschikbaar te maken voor ontspanning en ander gebruik door bewoners, is besloten om in deze wijk een systeem aan te leggen voor Ondergrond Afval Transport (OAT). Bewoners en bedrijven kunnen afval scheiden in de gebouwen en het afval wordt afgezogen naar een terminal aan de rand van de wijk. Er komen geen ondergrondse afvalcontainers in de wijk en verkeersbewegingen van zware vuilnisauto’s worden beperkt.
Voor een optimaal gebruik van het systeem en om de doelstellingen van het ontlasten van de openbare ruimte te behalen, heeft de Amsterdam het Rijk verzocht om in dit gebied het mogelijk te maken dat ook het bedrijfsafval via dit systeem moet worden ingezameld. Hiervoor is in 2021 een wijziging doorgevoerd in de Crisis- en Herstelwet, waarbij al het afval in het gebied ‘Sluisbuurt’ is aangewezen als huishoudelijk afval, tenzij bedrijven middels retourlogistiek zelf de afvoer en verwerking verzorgen.
B.Omvang areaal ‘de 9 straatjes’ en ‘Sluisbuurt’
Onder het gebied ‘de 9 straatjes’ wordt verstaan; het gebied zoals omschreven in de bijlage 183 bij Besluit Uitvoering Crisis- en Herstelwet, dit wordt tevens afgebakend op de kaart die als bijlage behoort bij en deel uitmaakt van deze Verordening. In het gebied de 9-straatjes (zoals is vastgesteld in de Crisis- en Herstelwet) bevinden zich ca. 500 bedrijven en 2.500 woningen.
Voor de circa 2.500 woningen in het gebied geldt de reguliere afvalstoffenheffing. Uitvoering vindt op de reguliere wijze plaats.
Onder het gebied ‘Sluisbuurt’ wordt verstaan; het gebied zoals omschreven in de bijlage 190 bij Besluit Uitvoering Crisis- en Herstelwet, dit wordt tevens afgebakend op de kaart die als bijlage behoort bij en deel uitmaakt van deze Verordening. In het gebied ‘Sluisbuurt’ (zoals is vastgesteld in de Crisis- en Herstelwet) worden circa 5.600 woningen gerealiseerd alsmede voorzieningen voor bedrijven, zoals horeca, winkels en scholen e.d. (naar verwachting enkele honderden).
Voor de circa 5.600 woningen in het gebied geldt de reguliere afvalstoffenheffing. Uitvoering vindt op de reguliere wijze plaats.
C.Wijze van heffen ondernemers in de gebieden ‘de 9 straatjes’ en ‘Sluisbuurt’
Voor het gros van de ondernemers in deze gebieden geldt dat zij een tarief betalen overeenkomstig het tarief het reguliere reinigingsrecht bedrijfsafval. Een aantal ondernemers biedt echter een grotere hoeveelheid afval aan dan past bij die tarieven. Daarvoor zijn afzonderlijke tarieven opgenomen in de tarieventabel behorende bij de verordening.
D.Financiële paragraaf en tariefbepaling
In de bijlage “onderbouwing en toelichting Afvalstoffenheffing en Reinigingsrecht
bedrijfsafval 2026” is de opbouw van de tarieven toegelicht.
E.Omrekening zakken (volume) naar gewicht
De omrekening van het volume aan afval naar gewicht geschiedt o.b.v. de volgende tabel
F.Kwijtschelding
Omdat het reinigingsrecht bedrijfsafvalstoffen een retributieve heffing is met een zakelijk karakter heeft de gemeente Amsterdam besloten om hiervoor geen kwijtschelding mogelijk te maken (zie artikel 18 Verordening).
Kwijtschelding van afvalstoffenheffing voor particuliere huishoudens is in het kader van het minimabeleid van Amsterdam wel mogelijk.
Volgens artikel 28 van de Uitvoeringsregeling invorderingswet 1990 geldt:
1 Met betrekking tot een verzoek om kwijtschelding van de in artikel 27 genoemde belastingen en heffingen verschuldigd door:
- - een natuurlijk persoon die geen bedrijf of niet zelfstandig een beroep uitoefent, zijn de afdelingen 1, 2 en 5 van overeenkomstige toepassing;
- - een natuurlijk persoon die een bedrijf of zelfstandig een beroep uitoefent, zijn de afdelingen 1, 3, 4 en 5 van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat indien door de gemeenteraad daartoe is besloten, met betrekking tot een verzoek om kwijtschelding van de in artikel 27, onderdeel a, onderdeel b, onderscheidenlijk onderdeel c, bedoelde belastingen en heffingen die geen verband houden met de uitoefening van dat bedrijf of beroep, de afdelingen 1, 2 en 5 van overeenkomstige toepassing zijn.
Op grond van dit artikel 28, lid 1, onderdeel b van de regeling, heeft de Gemeenteraad besloten kwijtschelding voor die belastingen die geen verband houden met de uitoefening van het beroep (de zogenaamde privé-belastingen) voor ondernemers mogelijk te maken op grond van dezelfde voorwaarden als die voor particulieren gelden. Dit houdt in dat voor deze belastingen op grond van de berekening van de betalingscapaciteit en het bepalen van het vermogen, conform de bepalingen van de afdelingen 1, 2 en 5 van de regeling, een besluit over het verlenen van kwijtschelding wordt genomen. Zakelijke aanslagen afvalstoffenheffing vallen hier niet onder.
Kwijtschelding voor ondernemers vindt voor het overige alleen plaats bij een saneringsakkoord tussen de schuldenaar en alle schuldeisers tot gedeeltelijke betaling van de schuld tegen finale kwijting. Deze bepalingen kan men terugvinden in de Leidraad Invordering gemeente Amsterdam 2020 onder artikel 26.3.
Omdat in het gebied ‘Sluisbuurt’ op grond van de Crisis- en Herstelwet van rechtswege bedrijfsafvalstoffen worden aangemerkt als huishoudelijke afvalstoffen, zouden ondernemers daarmee wel kunnen verzoeken om kwijtschelding.
Omdat echter de afvalstoffen worden gegenereerd in een zakelijke omgeving in het kader van een bedrijfsvoering is in deze verordening expliciet opgenomen dat kwijtschelding van de belasting in artikel 6 van deze verordening niet mogelijk is. Daarmee wordt ook recht gedaan aan het feit dat ondernemers buiten dit gebied voor de aanslagen reinigingsrecht bedrijfsafval ook geen kwijtschelding kunnen krijgen (zie artikel 18 van deze Verordening).
G.Verhuizing binnen de gemeente
Toelichting op Artikel 9 Verhuizing binnen de gemeente in een kalenderjaar.
Het vierde lid van artikel 9 stelt: “Het tweede en derde lid zijn niet van toepassing indien de belastingplichtige binnen de gemeente verhuist en al daar van een ander perceel gebruik maakt “.
Omwille van uitvoeringstechnische redenen, zodat er niet bij elke binnenstedelijke verhuizing een restitutie en vervolgens een nieuwe aanslag hoeft te volgen, wordt indien een belastingplichtige verhuist naar een perceel binnen de gemeente geen ontheffing naar tijdsgelang verleend, maar ook wordt er geen nieuwe aanslag afvalstoffenheffing opgelegd. Indien een belastingplichtige (A) gaat inwonen bij een andere belastingplichtige volgt er wel ontheffing naar tijdsgelang voor belastingplichtige (A) en volgt er geen nieuwe aangepaste aanslag voor zijn of haar nieuwe adres. Indien vervolgens in datzelfde jaar belastingplichtige (A) vanuit een meerpersoonshuishouden verhuist naar een nieuw adres waar hij of zij zelf alleen een huishouden gaat voeren, wordt dat niet gezien als een binnen gemeentelijke verhuizing. Hij komt namelijk van een adres waar hij niet zelf belastingplichtig voor was. Op het nieuwe adres wordt (A) wel weer belastingplichtig en wordt deze voor het resterende gedeelte van het jaar aangeslagen. Voor het adres waar hij of zij dan vandaan komt verandert er niets er wordt daar immers geheven naar de feitelijke situatie op 1 januari van het belastingtijdvak.
Artikel 9 lid 5: Indien een ondernemer gedurende het belastingjaar verhuist vanuit de gebieden ‘de 9 straatjes’ of ‘Sluisbuurt’ naar een locatie buiten dat gebied, dan valt hij of zij voor de resterende maanden van het kalenderjaar onder het standaard reinigingsrecht bedrijfsafvalstoffen uit Hoofdstuk 3 van deze verordening.
Artikel 9 lid 6: Indien een ondernemer gedurende het belastingjaar verhuist naar het gebied ‘de 9 straatjes’ of ‘Sluisbuurt’ vanuit een locatie buiten dat gebied, dan valt hij of zij voor de resterende maanden van het kalenderjaar onder de bepalingen voor de gebied ‘Sluisbuurt’ uit Hoofdstuk 2 van deze verordening en voor het gebied ‘de 9 straatjes’ onder Hoofdstuk 3 van deze verordening.