Inritvergunningplicht

Per 15 juli 2025 geldt er bij de gemeente Amersfoort een vergunningplicht voor het maken of veranderen van een in-/uitrit. Wij toetsen of de in-/uitrit vanuit verkeersveiligheid en groen aanvaardbaar is. Het werkproces is gemaakt en de eerste besluiten zijn genomen. Deze ontwikkeling zie je terug in het indicatorenoverzicht in bijlage 1.

Label-C verplichting kantoorgebouwen

In 2023 is er gestart met het toezicht en handhaving op de energielabel-C verplichting van kantoorgebouwen. In 2023 schreven we alle pandeigenaren aan waarbij we aangeven dat ze moeten voldoen aan de labelverplichting. Tevens hebben we ze de mogelijkheid gegeven om in een plan van aanpak aan te geven hoe ze per 1 januari 2024 wel voldoen aan de labelplicht indien dit nog niet het geval was.

Vanaf 2024 zijn we gestart met juridische handhaving bij panden die niet voldoen. De inspanningen over 2023 hebben effect gesorteerd. Zo is het aantal adressen dat niet aan de verplichting voldeed tussen zomer 2023 en 1 januari 2024 teruggelopen van 104 naar 50. In 2024 is dit aantal verder gedaald naar 37 en in 2025 naar 19. De doelstelling blijft dat eind 2026 alle panden aan de gestelde labelplicht voldoen.

Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen

Private kwaliteitsborging is het technisch toetsen van bouwplannen en het houden van toezicht op de realisatie van de bouw door private partijen in plaats van door de overheid. De bouwsector is hierbij zelf verantwoordelijk voor de bouwkwaliteit. De invoering van de Wkb heeft effecten op legesinkomsten in combinatie met capaciteitsbehoefte, nieuwe werkprocessen etc.

Per 1 januari 2024 is de wet gedeeltelijk in werking getreden. Met name bij grondgebonden woningen verlenen we geen technische vergunningen meer en voeren we geen toezicht meer uit op de technische aspecten.

In 2024 en 2025 hebben we gepionierd met de WKB. In 2025 hebben we iets meer dan 20 bouwmeldingen ontvangen. In een gering aantal zaken hebben we het hele traject doorlopen van melding tot oplevering van het bouwwerk. Door de ervaringen hebben wij de vastgelegde WKB strategie uit de U&H strategie kunnen evalueren en updaten. We zijn nogsteeds lerende, vooral voor de gereedmelding. Ook blijven de inkomsten uit leges onder het stelsel van de Wkb nog onzeker. Mogelijk gaan in de loop van 2026 ook de verbouwingen en renovaties onder de Wkb vallen. Dit zal leiden tot een verschuiving in werkzaamheden en in het opdoen van meer ervaring met het werken onder de Wkb.

Soortenmanagementplan

De gemeente Amersfoort beschikt over een soortenmanagementplan (smp) op basis waarvan we inwoners en bedrijven onder voorwaarden werkzaamheden kunnen laten uitvoeren waarvoor ze dan geen quickscan of nader onderzoek hoeven te doen of een ontheffing voor soortenbescherming bij de provincie Utrecht hoeven aan te vragen.

Het toepassen van smp’s krijgt meer aandacht binnen de provincie Utrecht en ook is de provincie Utrecht voornemens om meer te handhaven op natuurwetgeving. Amersfoort is begin 2025 gestart met het proces van het smp vereenvoudigen en ook toepasbaar maken voor vergunningsvrije activiteiten. Zo ontstaat er meer aandacht voor soortenbescherming zowel aan de voorkant van het proces bij de gemeente als aan de achterkant bij de provincie door middel van toezicht en handhaving. Het proces is voor 90% afgerond.

Bescherming van erfgoed

Bescherming van het rijkelijk aanwezige erfgoed binnen Amersfoort heeft al jaren de aandacht. Met name in de vergunningverlening waarin eisen worden gesteld aan de sloop en verbouw van erfgoed. Op de uitvoering conform vergunning wordt ook toezicht ingezet en gehandhaafd als niet aan de vergunningvoorschriften wordt voldaan. Niet vergunning gebonden toezicht vindt minder frequent plaats. In 2024 was de doelstelling om op ten minste 1 thema (bijvoorbeeld reclame-uitingen) projectmatig toezicht te organiseren. Dat is in 2024 en 2025 niet gerealiseerd en blijft de ambitie voor 2026. Concrete activiteiten zijn opgenomen in productblad 5.

Netcongestie

Het stroomnet raakt ook in Amersfoort steeds voller. Steeds meer bedrijven en instellingen krijgen te maken met netcongestie waardoor zij geen nieuwe (bedrijfsmatige) stroomaansluiting meer krijgen van de netbeheerder.

Om met dit probleem om te gaan hebben we in 2025 een toetsingskader ontwikkeld waaruit blijkt op welke wijze de gemeente Amersfoort wil meewerken aan het mogelijk maken van alternatieve oplossingen voor een stroomaansluiting. Voor met name vergunningverleners vergt het veel tijd en flexibiliteit om initiatiefnemers te begeleiden naar de juiste oplossing bij congestieproblemen, het toetsingskader bij vergunningverlening helpt hierbij. In 2026 gaan we met het toetsingskader werken en schaven we bij waar nodig.

Familiewonen

Het woningtekort is groot dus zoeken we in Amersfoort naar alternatieve oplossingen. In 2025 heeft het college de mogelijkheden vergroot om op het erf een tijdelijke woning te realiseren voor familieleden. Voor VTH zorgt dit beleid voor extra aanvragen om te toetsen en kan het leiden tot meer inzet van handhaving bij overtredingen. In 2026 komt het Rijk met regels die familiewonen (onder voorwaarden) vergunningvrij maken. De rol van de gemeente om medewerking te verlenen verdwijnt, waardoor VTH geen omgevingsvergunning meer hoeft te verlenen voor familiewonen. Wel verwachten we blijvend meer (principe)aanvragen om te toetsen omdat veel initiatieven op punten afwijken van de regels.

Informatieplichten

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn er ook een aantal informatieplichten in het leven geroepen ten aanzien van stikstofuitstoot tijdens de bouw en sloop- en bouwveiligheid. Voor de informatieplicht bouw- en sloopveiligheid hebben we in 2025 een werkwijze ontwikkelt en krijgen de medewerkers een cursus. Daarna verplichten we, daar waar het wettelijk kan, aanvragers een risicomatrix en eventueel een bouw-sloopveiligheidsplan in te dienen bij de aanvraag. We verwachten dat dit proces in Q1 2026 volledig is afgerond en de medewerkers zijn opgeleid.

Informatieplicht stikstof blijkt een lastiger proces, ons doel is om dat in 2026 af te ronden.

Herzien kapvergunningenproces

Amersfoort kent een kapvergunningenstelsel voor het kappen van bomen. Wij hebben besloten de vergunningplicht niet aan te passen. Het vergunningenproces hebben we wel herzien en is kwalitatief verbeterd, ook ten aanzien van herplantplicht. Toezicht en handhaving wordt nu ingericht en wordt in 2027 effectief uitgevoerd, omdat we dan de vruchten plukken van de nieuwe werkwijze. Voor de bovenstaande ontwikkelingen staan in hoofdstuk 5 doelstellingen opgenomen.

Kwaliteitscriteria VTH

Om de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken te optimaliseren en borgen, is de Wet VTH in het leven geroepen. Het doel van deze wet is een veilige en gezonde leefomgeving, door het bevorderen van de kwaliteit en samenwerking bij de uitvoering en handhaving van het Omgevingsrecht.

De wet regelt de randvoorwaarden voor gemeenten en provincies om tot een hogere kwaliteit van handhaving te komen. Zo is het basistakenpakket van de omgevingsdiensten wettelijk vastgelegd en is het aan gemeenten een verordening kwaliteit VTH te hebben.

In bijlage 5 “Kwaliteitscriteria Comply or Explain” is opgenomen waarin we beschrijven hoe we omgaan met de kwaliteitscriteria. Amersfoort wil voldoen aan de geldende kwaliteitscriteria 3.0. Voldoen aan de kwaliteitscriteria is niet eenvoudig en vergt continu investeren en onderhoud. In deze bijlage staat dan ook verantwoordt in welke mate we voldoen aan de kwaliteitscriteria en waar we niet voldoen leggen we dat uit.

Met de invoering van versie 3.0 bestaat de kwaliteitscriteria uit 4 delen:

  • - Algemeen

    In deel A is een beschrijving gegeven van de kwaliteitscriteria en zijn spelregels, begrippen en definities opgenomen:

    • - Is er een verordening U&H vastgesteld?
    • - Wordt er jaarlijks aan de Raad gerapporteerd?
    • - Wij voldoen hieraan.
  • - Criteria voor kritieke massa

    De criteria voor kritieke massa zorgen voor voldoende vakmanschap in de vorm van voldoende opleiding, ervaring, kennis en het onderhouden en het borgen daarvan.

    In bijlage 5 is gedetailleerd opgenomen in welke mate in Amersfoort wordt voldaan aan de criteria. In bijlage 4 staat het meest recente overzicht van de RUD Utrecht in hoeverre de RUD Utrecht aan de gestelde kwaliteitscriteria voldoet.

    Zoals in bijlage 5 en 6 te lezen valt voldoet Amersfoort op vrijwel alle deskundigheidsgebieden aan de gestelde eisen. Die deskundigheidsgebieden waar niet wordt voldaan zijn vrijwel allemaal belegd bij de RUD. In bijlage 4 geeft de RUD aan hoe zij ook op deze deskundigheidsgebieden ook wil voldoen aan die eisen.

    Ten aanzien van opleidingen is in 2024 vooral geleerd om te werken onder de OW en Wkb. In 2025 zijn trainingen gegeven voor het BBL. In 2026 krijgen medewerkers een training over de risicomatrix en bouw-sloopveiligheidsplan. In 2026 wordt er verder aandacht gegeven aan het ontwikkelen van een opleidingsplan.

  • - Procescriteria

    De procescriteria zijn een gedetailleerde uitwerking van de inhoudelijke criteria. De procescriteria samen leiden tot een sluitende beleidscyclus en kwaliteitsborging. Deze beleidscyclus is in Amersfoort gesloten door middel van het VTH Uitvoeringsbeleid, Probleemanalyse, Uitvoeringsstrategieën, VTH-uitvoeringsprogramma, Begroting, Jaarrekening, de uitvoering, het monitoren van de doelstellingen en de beleidsevaluatie.

  • - Competenties

    Processen gaan pas werken als mensen er vorm aan geven. Daarom zijn competentieprofielen opgesteld voor de nieuwe of meest veranderende rollen onder de Omgevingswet. Het gaat om de rollen van casemanager, vergunningverlener, toezichthouder/handhaver, juridisch adviseur en specialistisch adviseur. De kerncompetenties zijn:

    • - Omgevingsbewust
    • - Verbinden
    • - Integraal (samen)werken
    • - Verantwoordelijkheid
    • - Oordeelsvorming
  • - In bijlage 5 is opgenomen in welke mate in Amersfoort wordt voldaan aan de kerncompetenties.