De Hervormingsagenda Jeugd (Hervormingsagenda), vastgesteld in juni 2023, is een gezamenlijk initiatief van het Rijk, gemeenten, jeugdhulpaanbieders, professionals en cliëntenorganisaties. Deze agenda, die doorloopt tot en met 2028, beoogt het jeugdhulpstelsel te verbeteren en financieel houdbaar te maken. De aanleiding hiervoor zijn de stijgende instroom van jongeren in jeugdhulp en de oplopende kosten, die in 2024 landelijk zijn gestegen naar 7,2 miljard euro.

Doelen en kernpunten

De Hervormingsagenda richt zich op een aantal hoofdthema’s, namelijk:

  • - Versterken van lokale toegang en teams: Door het opbouwen van Stevige Lokale Teams die integraal werken en de toegang tot jeugdhulp verbeteren;
  • - De politiek-maatschappelijke discussie over opvoeden en opgroeien, en alle ontwikkelingen die ten grondslag liggen aan het toenemende beroep op de jeugdhulp, moet gevoerd worden: Normaliseren;
  • - Regionale samenwerking: Gemeenten worden verplicht specialistische hulp regionaal in te kopen om de beschikbaarheid en continuïteit van zorg te waarborgen;
  • - Afbouw van residentiële zorg: Er wordt ingezet op het verminderen van residentiële hulp en het omvormen naar kleinschaligere en geïntegreerde zorgvormen.

Daarnaast wordt de Jeugdwet aangepast c.q. ingeperkt op landelijk niveau om duidelijker te maken welke hulp onder jeugdhulp valt en welke niet (welk minimum aan basisvoorzieningen een gemeente beschikbaar moet stellen voor jeugd en gezin) zodat hulp beschikbaar is voor degenen die dat het hardst nodig hebben. De consequenties van deze inperking landen direct bij gemeenten en andere verwijzers in het kader van de Jeugdwet.

Financiën

Het financieel kader van de Hervormingsagenda draait om het structureel terugbrengen van de uitgaven aan jeugdhulp met €1 miljard, zoals geadviseerd door de Commissie van Wijzen6 De Commissie van Wijzen betreft de Arbitragecommissie Jeugd. Deze deed in 2021 uitspraak in het geschil tussen het Rijk en gemeenten over de financiële dekking van de jeugdhulp. De commissie oordeelde dat de gemeenten aanvullende financiering nodig hebben voor de jeugdhulp en dat er ook na 2022 extra middelen nodig zijn tot en met 2028. De uitspraak van deze commissie leidde mede tot de totstandkoming van de Hervormingsagenda. De commissie bestaat uit een vertegenwoordiging vanuit het rijk en de VNG.. De commissie adviseert om deze besparingen als een postmaterieel in de rijksbegroting op te nemen tot 2028, zodat gemeenten voldoende financiële ruimte hebben om de transformatie door te voeren.

Implementatie en vervolgstappen

Het landelijke implementatieplan, vastgesteld op 16 november 2023, biedt praktische afspraken voor de uitvoering van de Hervormingsagenda tussen 2023 en 2028. Een deel hiervan wordt vormgegeven op regionaal niveau in het Meerjarenplan Samen voor Jeugd (zie paragraaf 1.6.2), een deel op rijksniveau en een deel op gemeentelijk niveau.