De (product)beheerders van kapitaalgoederen hebben meerdere ambities en ontwikkelrichtingen, die in hoofdzaak zijn gericht op het implementeren van de principes van assetmanagement. Dat wil zeggen dat beheerders hun kapitaalgoederen onderhouden (en indien van toepassing vervangen) op basis van een optimale balans tussen prestaties, kosten en risico’s.

Professioneel beheer kent twee pijlers:

  • - Data en informatie
  • - Bemensing en systeem

Data en informatie moeten beschikbaar, volledig en correct zijn. Zonder goede data is assetmanagement niet mogelijk.

Zonder adequate bemensing en systemen ook niet. Het beheerteam van gemeente Berkelland is beperkt van omvang en daarom is een externe schil van adviseurs en uitvoerenden van groot belang.

(figuur: roos van IAMPRO, CROW)

De bemensing

Interne, gemeentelijke organisatie en bemensing

Het beheer van de wegbermen is ondergebracht bij twee productbeheerders binnen het team Advies en Beheer Openbare Ruimte.

Rol van de buitendienst

De buitendienst draagt zorg voor het beheer en onderhoud van de bermen (het maaien), inclusief het te gebruiken materieel.

Adviespartner

De gemeente Berkelland heeft al geruime tijd een vaste adviseur op het gebied van ecologisch bermbeheer. Deze adviseur verzorgt de volgende werkzaamheden:

  • - het opzetten en actueel houden van een beheersysteem
  • - het opzetten en actueel houden van een GIS applicatie voor het vastleggen van het maairesultaat in de machine
  • - het trainen van de medewerkers en het begeleiden van de uitvoering als ecoloog
  • - het toetsen en monitoren van het ecologische resultaat

Beheerdata en systemen

Cruciaal voor het beheren van de bermen is het beschikken over complete, correcte en adequate gegevens van alle assets. Zonder die gegevens is het niet mogelijk goed te onderhouden, de bermen op tijd te verlagen (af te schaven) en om grip te hebben op onderhoudsbudgetten.

De betrokken basisteams binnen de gemeente Berkelland hebben de laatste jaren gewerkt aan het verbeteren van de relevante data rond bermen en bermbeheer. Deze gegevens zijn nu vastgelegd in een geografisch informatiesysteem (GIS).

Onze beheerdata zijn algemeen te omschrijven als ‘basic’. Zo liggen in het beheersysteem voor bermen geen contouren vast. Wel is langs elke rijbaan aan weerszijden een lijn gedefinieerd, waaraan maai- en beheergegevens zijn gekoppeld. Er is daarmee alleen de beschikking over bermlengten, niet over oppervlakten.

Afbeelding: uitsnede beheersysteem (GIS applicatie)

Het is belangrijk te benoemen dat deze insteek voor het beheer én het uitvoeren van het maaiwerk goed werkbaar en ook voldoende is. Toch zijn er ook nadelen te noemen:

  • - Omdat de specifieke bermoppervlakten niet bekend zijn is niet exact te berekenen wat beheer/onderhoudskosten per vierkante meter zijn en is vergelijk lastig.
  • - De ligging, het gebruik en de omvang van de overige ruimten aan of achter wegbermen zijn niet goed in beeld (bij vastgoedbeheer).
  • - Deze ruimten aan of achter de wegbermen zijn op dit moment geen onderdeel van een beheer(systeem).
  • - Met de nu beschikbare beheerdata en -systemen, processen en bemensing is het niet mogelijk om afspraken met aangelanden te beheren en/of te beheersen.
  • - De data is nu extern vastgelegd en dat zorgt voor kwetsbaarheid.

Op dit moment is gekozen voor het handhaven van het bestaande beheersysteem, omdat het praktisch bruikbaar en afdoende is. Opwerken naar een vlak gerelateerd systeem zoals eerder in deze notitie beschreven is erg arbeidsintensief en kostbaar, ook in het bijhouden. Om de kwetsbaarheid te verminderen wordt in 2025 alle data vastgelegd in het gemeentelijke beheerpakket (GeoVisia). Daarmee wordt de brondata in eigen huis vastgelegd.

In 2022 en 2023 is hard gewerkt om de bermbeheergegevens goed op orde te krijgen. Dit is een hele verbetering. In zijn algemeenheid is de data nog erg basic, maar ombouwen naar een vlak gerelateerd systeem (op basis van de BGT) is voor de beheerpraktijk niet nodig. Belangrijk is wel dat de brondata wordt vastgelegd in een eigen beheerpakket.

Koppelen bomenkaart

In het GIS systeem van Berkelland zijn momenteel geen bomen opgenomen, terwijl dat in een aantal gevallen wel handig is. Bijvoorbeeld als het gaat om een inschatting van de beheerinspanning. In 2025 wordt de bomenkaart gekoppeld aan de bermdata. Dat geldt ook voor de bekende locaties van invasieve exoten.

Koppelen watergangen/sloten

In het GIS systeem van Berkelland zijn momenteel ook geen watergangen en sloten opgenomen. Ook dat biedt koppelkansen, bijvoorbeeld bij het voorkomen van slootmaaiselopslag op te verschralen bermen. En ook hier als het gaat om een inschatting van de beheerinspanning.

Het is belangrijk om beheerdata te koppelen: data van bomen, invasieve exoten en watergangen worden opgenomen in het beheersysteem en de GIS-viewer