Situatie

Over een langere periode is binnen de gemeente de situatie ontstaan dat particulieren en agrariërs delen van wegbermen en andere percelen in gebruik hebben genomen. Het gaat daarbij om bermen en (delen van) percelen die eigendom van gemeente Berkelland zijn. In meerdere gevallen zijn de gronden bij het eigen perceel gevoegd en als zodanig bewerkt.

Aanpak vanaf 2017

In 2017 heeft de gemeente Berkelland een start gemaakt met het uitzetten van bermen en percelen die op de hierboven beschreven manier aan boerenland zijn toegevoegd. Het ging in eerste instantie om een pilotproject dat samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is opgepakt. Aan het einde van de pilot zijn met de RVO afspraken gemaakt over het vastleggen van informatie rond de gebruiks- en eigendomssituatie. RVO gebruikt die informatie voor haar interne (controle)processen.

Gemeente plaatste in de periode 2017 tot 2023 palen om verjaring van publieke grond en onbedoeld gebruik tegen te gaan. Het plaatsen van palen was geen doel op zich. Het is gedaan om de grenzen goed af te bakenen, om nieuwe vervaging te voorkomen. Als de structuur in de berm voldoende gevormd is en voldoende herkenbaar in het terrein is verliezen de palen langzaam hun functie, maar dat kan jaren duren. Met het plaatsen van de palen kwam ook het agrarisch gebruik te vervallen, inclusief de registratie daarvan op basis van luchtfoto’s door het RVO.

Vervolg op de pilot

Het proces loopt nog steeds, maar met een duidelijk andere werkwijze, gebaseerd op persoonlijk contact en overleg. Tot en met het jaar 2023 is ruim 41 kilometer berm met een gemiddelde breedte van 3 meter terug in gebruik genomen. Het gaat daarbij in totaal om ruim 12 hectare grond.

Van de 41 is ruim 17 kilometer (bermstrooklengte) ingeplant met bomen en/of struiken. Deze delen ontwikkelen zich tot een singel of struweel. Op enkele plekken gaat het om laanbomen.

De overige 24 kilometer is in gebruik genomen als ‘normale’ wegberm. Afhankelijk van het (te kiezen) beheerscenario worden dit grasachtige bermen of kruidenrijke bermen. Voor het voorjaar van 2024 is bijna 3,5 kilometer in beeld voor uitzetten en terug in gebruik nemen.

Beleidsraakvlak met bermbeheer

Het beleid en de werkprotocollen rond het terug in gebruik nemen van bermen en percelen heeft raakvlakken met bermbeheer. Dat geldt ook voor het vastgoedbeheer. De raakvlakken op de rij:

Werkprotocol terugname

Sinds medio 2023 plaatst de gemeente in principe geen lange houten palen meer. De uitvoerende afdeling gaat direct in persoonlijk overleg met de betrokken aangelande(n) en markeert in principe met kleine lage voorzieningen. Basis is onderling vertrouwen en persoonlijk contact. Het beheer en onderhoud aan wegen en bermen levert een bijdrage vanuit een signaalfunctie. Bij grote onderhoudswerken vergelijkt wegbeheer de gebruiks- met de eigendomssituatie. Verschillen daarin worden gemeld.

Verwerken terug in gebruik genomen percelen en bermen

Zodra gronden terug in gebruik zijn bij gemeente Berkelland worden ze ondergebracht in één van deze drie werkvelden:

  • - Wegbermen of delen daarvan worden ondergebracht in het wegbeheer
  • - Structuurbermen, bosdelen en andere begroeide delen in het groenbeheer
  • - Aan derden in gebruik gegeven percelen (akkerranden, zie hoofdstuk 8) in het vastgoedbeheer

De terug in gebruik genomen wegbermen die passen binnen werkveld 1 worden opgenomen in het bermbeheersysteem. Van daaruit worden ze meegenomen in de reguliere maairondes.

Een aanzienlijk deel van de van aangelanden terug in beheer gekregen bermen, namelijk de bermen waar niet wordt ingeplant, wordt opgenomen in het bermbeheer.