De komende jaren zal het aantal mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag vanwege een beperking in Steenwijkerland naar verwachting licht toenemen, in lijn met de bevolkingsgroei. In Steenwijkerland zien we daarnaast de ontwikkeling dat mensen met een (verstandelijke of lichamelijke) beperking of psychische kwetsbaarheid steeds vaker zelfstandig wonen, in plaats van in een zorginstelling.
Mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking (LG)
In januari 2025 hadden 35 mensen in Steenwijkerland een Wlz-indicatie vanwege een lichamelijke beperking. De verwachting is dat de omvang van deze groep de komende jaren stabiel blijft. In Steenwijkerland is een aanbod van 30 plekken voor mensen met een LG Wlz-indicatie. Een deel van de doelgroep woont zelfstandig. Hieronder valt ook aanbod voor mensen met een niet-aangeboren hersenletsel. Er zijn in de gemeente geen mensen met een Wlz-indicatie vanwege een zintuiglijke beperking.
Mensen met een (licht) verstandelijke beperking
In januari 2025 waren er in de gemeente Steenwijkerland 305 mensen met een VG-indicatie vanuit de Wlz. Dit aantal mensen zal in de komende 20 jaar licht stijgen, in lijn met de demografische ontwikkeling. Met 6,7 VG-indicaties per 1.000 inwoners ligt het aandeel mensen met een VG-indicatie in de gemeente Steenwijkerland wat lager vergeleken met het landelijk gemiddelde. Er zijn in de gemeente bijna 180 plekken in een woonvorm voor mensen met een verstandelijke beperking. Een deel van de doelgroep woont zelfstandig of (nog) bij de ouders.
Mensen met een psychische kwetsbaarheid
In de loop van het jaar 2024 hadden 57 mensen een BW-indicatie (Beschermd Wonen) vanuit de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) in de gemeente Steenwijkerland. 40 mensen hadden een Wlz-indicatie voor Beschermd Wonen. In totaal ging het dus om 97 mensen. Hoeveel plekken in beschermde woonvormen er de komende jaren nodig zijn, is moeilijk te voorspellen. Het is immers ook afhankelijk van beleidskeuzes in de regio. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de totale vraag (Wmo + Wlz) de komende jaren tenminste op het huidige niveau blijft. Het geïnventariseerde aanbod aan BW-plekken (voor Wmo- en Wlz-cliënten) in de gemeente is 93 plekken.
In de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2032 regio IJssel-Vecht staat beschreven dat onze ambitie is: zo lang mogelijk zelfstandig en zo snel mogelijk weer zelfstandig wonen. Dat betekent dat beschermd wonen in 2032 zich beperkt tot de zwaarste doelgroep die een tijdelijk verblijf in een accommodatie van een instelling met 24/7 beschikbaarheid (continue aanwezigheid) van ondersteuning nodig heeft. Voor cliënten die deze ondersteuning permanent, dat wil zeggen levenslang, nodig hebben, is vanaf 2021 de Wlz beschikbaar gekomen. Voor cliënten die minder ondersteuning nodig hebben, worden er verschillende vormen van beschermd thuis ontwikkeld (lokaal beleid). Het gezamenlijke aanbod beschermd wonen wordt de komende jaren afgebouwd en wordt dus beperkter in omvang.
Beschermd wonen wordt nu nog regionaal georganiseerd, vanuit centrumgemeente Zwolle. Zowel beschermd wonen als (het iets ‘lichtere’) begeleid wonen worden regionaal ingekocht, en ook de toegang tot deze voorziening is regionaal georganiseerd. In de regio is besloten om het product ‘begeleid wonen’ uit te faseren. Per 1 juli 2026 worden er geen nieuwe indicaties afgegeven voor dit product (er geldt een uitloop tot eind 2028). In plaats hiervan kunnen gemeenten indicaties afgeven voor ‘beschermd thuis’ (BT): intensieve begeleiding in de thuissituatie. Om deze overgang mogelijk te maken, zijn er extra zelfstandige woningen nodig voor inwoners met een BT-indicatie.
Op dit moment werken gemeente, zorgorganisaties en woningcorporaties in Steenwijkerland samen aan een pilot ‘Beschermd thuis’. Deze pilot is erop gericht om acht tot tien mensen met een Beschermd Thuis-indicatie met urgentie te huisvesten. In de samenwerkingsovereenkomst tussen zorgaanbieders, gemeente en woningcorporaties wordt uitgegaan van 10 mensen jaarlijks tot en met 2026.
Dak- en thuisloze mensen
De maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen wordt grotendeels in regioverband IJssel-Vecht georganiseerd. De druk op de maatschappelijke opvang is echter groot en daarmee wordt ook de vraag bij de regiogemeenten neergelegd wat zij zelf kunnen oppakken. In 2024 waren er 10 aanmeldingen bij de maatschappelijke opvang van inwoners uit Steenwijkerland, waarvan er 5 in de Herberg in Zwolle zijn opgevangen. Daarnaast zijn er in 2024 bij het Team Zwerfjongeren van GGD IJsselland 11 meldingen binnengekomen van jongeren uit Steenwijkerland. Op het moment van melding verblijven jongeren vaak logerend bij bekenden of in de maatschappelijke opvang.
In 2025 is een zogenaamde ETHOS-telling uitgevoerd in gemeente Steenwijkerland. De ETHOS-telling hanteert een brede definitie van dak- en thuisloosheid en geeft daarmee een vollediger beeld van de situatie van dak- en thuisloze mensen in de gemeente. In de ETHOS-telling wordt niet alleen feitelijke dakloosheid, maar ook een potentieel zeer grote groep mensen die geen veilig eigen (t)huis hebben in beeld gebracht. In de telling worden de volgende groepen meegenomen:
mensen die leven in de openbare ruimte;
mensen in de noodopvang;
mensen in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen;
mensen die uitstromen uit een instelling;
mensen in niet-conventionele woonplekken (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning);
mensen die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of kennissen;
mensen met dreigende huisuitzetting.
De resultaten van de telling worden in de tweede helft van 2025 verwacht.
Artikel 2.2
Meer mensen met een beperking of kwetsbaarheid wonen zelfstandig
Onderdeel van Visie op wonen, welzijn en zorg 2025-2030 Gemeente Steenwijkerland