Bij het formuleren van de parkeernormen is het belangrijk dat deze recht doen aan de plaatselijke situatie. In deze bijlage is de achtergrond opgenomen die is meegenomen bij het opstellen van de parkeernormen.
B.1Stedelijkheidsgraad
De stedelijkheid van een gemeente blijkt van invloed te zijn op het autobezit en autogebruik in die gemeente. De mate van stedelijkheid wordt uitgedrukt in de ‘omgevingsadressendichtheid’, het aantal adressen per vierkante kilometer. CBS onderscheidt hierin vijf klassen, zoals weergegeven in onderstaande tabel.
| stedelijkheidsgraad | aantal adressen per km² |
| 1 (zeer sterk stedelijk) | 2500 en meer |
| 2 (sterk stedelijk) | 1500 tot 2500 |
| 3 (matig stedelijk) | 1000 tot 1500 |
| 4 (weinig stedelijk) | 500 tot 1000 |
| 5 (niet stedelijk) | minder dan 500 |
Tabel B.1: Omgevingsadressendichtheid (bron: StatLine - Regionale kerncijfers Nederland (cbs.nl)
In 2024 kent de gemeente Arnhem een gemiddelde dichtheid van 2.316 adressen per vierkante kilometer. De gemeente valt daarmee in de categorie sterk stedelijk. Binnen de gemeente Arnhem zijn er echter grote verschillen in stedelijkheidsgraad, zoals blijkt uit Figuur B.1.
Figuur B.1: Stedelijkheid in Arnhem
Om recht te doen aan deze verdeling van stedelijkheidsgraden binnen de gemeente worden binnen de parkeernormering Arnhem ingedeeld in 4 gebieden; A+, A, B, en C gebieden.
B.2Autobezit
Als onderbouwing voor de hoogte van de parkeernorm is een analyse uitgevoerd naar het autobezit en auto- en fietsgebruik binnen de gemeente Arnhem. Het autobezit is van belang voor het opstellen van een passende parkeernorm voor woonfuncties. De eigen auto staat namelijk vooral thuis. Voor overige functies is het autobezit minder relevant; juist het gebruik van vervoersmiddelen is dan leidend voor het aantal benodigde parkeerplaatsen bij de functie. Het gebruik geeft namelijk inzicht of de auto of juist de fiets bij de bestemming geparkeerd moet worden. Het autobezit is geanalyseerd op basis van CBS-gegevens. Het auto- en fietsgebruik is onderzocht op basis van een analyse van de data uit het ODiN (Onderweg in Nederland).
Autobezit
Het gemiddelde autobezit in de gemeente Arnhem bedraagt in 2023 0,82 personenauto’s per huishouden4Bron: StatLine - Regionale kerncijfers Nederland (cbs.nl). Het gemiddelde autobezit in 2023 binnen sterk stedelijke gemeentes bedraagt 1,06 personenauto’s per huishouden5Bron: StatLine - Regionale kerncijfers Nederland (cbs.nl). Exclusief vijf gemeentes in deze categorie met een groot aantal leasemaatschappijen, die het gemiddelde aantal personenauto’s per huishouden sterk beïnvloeden.. Het aantal personenauto’s per huishouden in Arnhem is ook vergeleken met het autobezit binnen andere stedelijkheidsgraden (tabel B.2).
| stedelijkheidsgraad | gemiddeld aantal personenauto’s per huishouden (2023) |
| 1 (zeer sterk stedelijk) | 0,82 |
| 2 (sterk stedelijk) | 1,06 |
| 3 (matig stedelijk) | 1,18 |
| 4 (weinig stedelijk) | 1,28 |
| 5 (niet stedelijk) | 1,28 |
Tabel B.2: Autobezit naar stedelijkheidsgraad (bron: StatLine - Regionale kerncijfers Nederland (cbs.nl)
Uit tabel B.2 wordt duidelijk dat het autobezit in Arnhem het best aansluit bij het autobezit in zeer sterk stedelijke gemeentes.
Naast de vergelijking met gemeentes op basis van stedelijkheidsgraad is ook het autobezit op buurtniveau geanalyseerd door Goudappel. Uit de analyse blijkt dat het autobezit per buurt sterk varieert. Hierbij geldt dat over het algemeen het autobezit stijgt naarmate de buurt verder van de binnenstad gelegen is.
B.3Analyse autobezit per type woning Arnhem
Voor het opstellen van de Nota parkeernormen voor de gemeente Arnhem is op basis van data een analyse gemaakt van het autobezit in deze gemeente, waaruit een parkeernorm is afgeleid. In deze bijlage is de betreffende analyse opgenomen.
Onderzoeksverantwoording
Aanpak CBS-microdata
Goudappel heeft de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar parkeernormen in Nederland in relatie tot het autobezit. Om dit verder te onderzoeken heeft Goudappel de beschikking over niet-openbare microdata op basis van CBS-gegevens over autobezit, die gekoppeld zijn aan woningtypen. Zo kan voor heel Nederland op gemeente-, wijk- en buurtniveau het autobezit gericht geanalyseerd worden. Daarbij kan onderscheid gemaakt worden naar autobezit per categorie zoals:
- - Eigendomssituatie (koop, particuliere huur en sociale huur);
- - Woningtype (vrijstaand huis, twee-onder-een-kap, rijwoning en appartement);
- - Leeftijd (0 tot 30 jaar, 30 tot 65 jaar en 65 en hoger jaar);
- - Oppervlakte (tot 50 m² gbo, 50 tot 75 m² gbo, 75 tot 100 m² gbo, 100 tot 125 m² gbo en 125 m² en groter gbo).
Deze categorieën kunnen ook ‘gestapeld’ worden en zo inzichtelijk maken wat het autobezit is onder bijvoorbeeld kleine sociale huurappartementen (tot 50 m² gbo) in buurt X in gemeente Y (bij voldoende waarnemingen). De microdata zorgt zodoende voor een cijfermatige onderbouwing om parkeernormen op te stellen die aansluiten bij het autobezit in een gemeente.
Inhoud van de data
De resultaten uit de data zijn gebaseerd op niet-openbare microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aangevuld met onderzoeksgegevens van Goudappel. De data gaan over autobezit, woningvoorraad, type woningen, eigendomssituatie en inkomen.
Voor de duidelijkheid wordt vermeld dat CBS-microdata altijd binnen de volledig afgesloten netwerkomgeving van het CBS blijft, en alleen resultaten van bewerkingen/statistische gegevens die niet naar personen te herleiden is, worden geëxporteerd. En om in deze gegevens de laatste mogelijke vorm van onthullingsgevaar naar huishoudens te voorkomen, zijn alle gegevens die betrekking hebben op minder dan tien huishoudens verwijderd. Ook zijn de aantallen huishoudens afgerond op vijftallen en het gemiddelde aantal auto’s per huishouden is afgerond op twee decimalen.
De gebruikte indeling van gemeente, wijk en buurt is conform de CBS-indeling van 2022. De stedelijkheidsgraad (omgevingsadressendichtheid) van gemeenten, wijken en buurten komt uit ‘Kerncijfers wijken en buurten 2022’. De in de analyse gebruikte gegevens betreffende woningvoorraad, eigendomssituatie en RDW-gegevens hebben betrekking op het jaar 2022. Het ‘bezit’/gebruik van een leaseauto heeft betrekking op het jaar 2021 en is ook inbegrepen in de data.
B.4Grijze en buitenlandse kentekens
Er zijn auto’s die niet staan geregistreerd bij het CBS. Dit zijn voornamelijk auto’s met een buitenlands kenteken en bedrijfswagens. Voor laatstgenoemde geldt dat deze kentekens meestal beginnen met een B of V. Uit ervaringscijfers van Goudappel blijkt dat het aandeel grijze en buitenlandse kentekens circa 8% is. Deze 8% dient daarom opgeteld te worden bij het autobezit van bewoners zoals blijkt uit de data. Tevens is de data op één decimaal naar boven afgerond om rekening te houden met verschillen tussen individuele woningen en toekomstige ontwikkelingen.
Autobezit per type woning
Wanneer naar de data wordt gekeken, blijkt dat het autobezit tussen buurten verschilt. Om recht te doen aan deze verschillen is op buurtniveau onderscheid gemaakt naar A+/A gebieden, B gebieden en C gebieden. De parkeernormen voor bewoners passend bij het autobezit zijn opgenomen in onderstaande tabellen.
| categorieën woningen | A+/A-gebied | B-gebied | C-gebied | eenheid |
| sociale huur | ||||
| kleiner dan 75 m² | 0,7 | 0,7 | 0,7 | woning |
| 75 tot 100 m² | 0,8 | 0,8 | 0,9 | woning |
| 100 tot 125 m² | 0,9 | 1,0 | 1,1 | woning |
| 125 m² en groter | 1,0 | 1,1 | 1,2 | woning |
| vrije sector | ||||
| kleiner dan 75 m² | 1,1 | 1,2 | 1,2 | woning |
| 75 tot 100 m² | 1,2 | 1,3 | 1,4 | woning |
| 100 tot 125 m² | 1,3 | 1,4 | 1,5 | woning |
| 125 m² en groter | 1,5 | 1,6 | 1,7 | woning |
Tabel B.3: Autobezit grondgebonden woningen
| categorieën woningen | A+/A-gebied | B-gebied | C-gebied | eenheid |
| sociale huur | 0,4 | 0,4 | 0,5 | |
| kleiner dan 50 m² | 0,5 | 0,6 | 0,6 | woning |
| 50 tot 75 m² | 0,7 | 0,7 | 0,7 | woning |
| 75 tot 100 m² | 0,8 | 0,8 | 0,8 | woning |
| 100 m² en groter | woning | |||
| vrije sector | woning | |||
| kleiner dan 50 m² | 0,9 | 0,9 | 1,0 | woning |
| 50 tot 75 m² | 1,0 | 1,0 | 1,1 | woning |
| 75 tot 100 m² | 1,1 | 1,1 | 1,2 | woning |
| 100 tot 125 m² | 1,2 | 1,2 | 1,4 | woning |
| 125 m² en groter | 1,4 | 1,4 | 1,6 | woning |
Tabel B.4: Autobezit appartementen