In Nederland is de ruimte schaars. Mensen willen gezond en veilig leven, en het bedrijfsleven wil ruimte voor economische groei behouden. Deze blijvende zoektocht naar een optimaal gebruik van de beperkte ruimte is het onderwerp van omgevingsveiligheid.
Omgevingsveiligheid gaat over het borgen van een veilige leefomgeving door risico's te voorkomen, te beperken en te beheersen. Deze risico's kunnen bij incidenten zeer nadelige gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving. Het gaat onder andere om risico's verbonden aan de productie, opslag en transport van gevaarlijke stoffen, en activiteiten waarbij bij incidenten giftige stoffen vrij kunnen komen of er schade voor de omgeving kan ontstaan door brand of explosies.
Hoewel het Veluwegebied vooral bekend is om zijn natuur en recreatie, zijn er ook diverse risicovolle activiteiten en infrastructuren. Dit kan gaan om grotere risicovolle bedrijven4Vijf inrichtringen in de regio (in Apeldoorn, Voorst en Putten) behoren tot de hoogste risicocategorie, de zogenaamde ‘Seveso-inrichtingen’. Hiervoor is de provincie bevoegd gezag. De uitvoering van de VTH-taken bij deze inrichtingen is belegd bij Omgevingsdienst Groene Metropool. De uitvoering gebeurt samen met onder andere de veiligheidsregio, de arbeidsinspectie en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). op bedrijfsterreinen (zoals in Apeldoorn, Harderwijk, Putten, Voorst, Brummen en Epe) uit de branche van chemie, papierverwerking of voedingsmiddelenindustrie. Maar ook om kleine bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen zoals garagebedrijven, drukkerijen, bakkerijen, zwembaden en soms zelfs detailhandel. Bijvoorbeeld door opslag van reinigingsmiddelen, of om de vele propaantanks in het buitengebied (met mogelijk risico van natuurbranden), defensieterreinen of het vervoer van gevaarlijke stoffen in en door de regio via (spoorweg), water of buisleidingen. Zaken waarmee in de ruimtelijke ontwikkelingen rekening moet worden gehouden.
De klimaatverandering vergroot bestaande omgevingsveiligheidsrisico's, bijvoorbeeld door een hogere kans op overstromingen en natuurbranden. Dit kan leiden tot uitval van vitale infrastructuur tijdens hitte of storm. Daarnaast ontstaan nieuwe risico's, zoals bij de opslag en toepassing van duurzame energiedragers als waterstof en batterijen, die vragen om aangepaste veiligheidsmaatregelen en ruimtelijke keuzes
De omgevingsdienst draagt, samen met de veiligheidsregio, bij aan het minimaliseren van de kans op incidenten en het beperken van de gevolgen van eventuele calamiteiten. Dit gebeurt niet alleen bij de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving, maar ook door advisering van gemeenten. Bijvoorbeeld bij de aandacht voor omgevingsveiligheid in de omgevingsplannen (aandachtsgebieden), bij de transformatie van bedrijfsterreinen of de energietransitie.
Gezamenlijke ambities en de bijdrage van Omgevingsdienst Veluwe
Gemeenten in de regio en de provincie streven naar een veilige en gezonde leefomgeving waarin nieuwe ontwikkelingen verantwoord worden ingepast. Omgevingsdienst Veluwe ondersteunt deze ambitie door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering gericht in te zetten op het beperken van risico's voor mens en milieu. Via risicogerichte inzet draagt de omgevingsdienst bij aan de omgevingsveiligheid, het voorkomen van nieuwe risico's en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit.
Gemeentelijke en provinciale ambities
Bijdrage Omgevingsdienst Veluwe
1.1 Het borgen van de omgevingsveiligheid bij de ruimtelijke ontwikkeling
1.1.1 Samen met de veiligheidsregio gemeenten adviseren over een veilige ruimtelijke inrichting in omgevingsplannen; het zo borgen dat er veilige afstanden zijn tussen risicobronnen (aandachtsgebieden) en (zeer) kwetsbare functies zoals woningen, scholen en zorginstellingen én tussen risicobronnen onderling. Waar dat niet kan, wordt bekeken met welke maatregelen toch voldoende veiligheid kan worden geborgd.
1.2 Het borgen van de omgevingsveiligheid op het niveau van individuele bedrijven en milieubelastende activiteiten.
1.2.1 Gemeenten bij de ruimtelijke afweging over de vestiging van een nieuw bedrijf en de beoordeling van de aanvraag van bouwactiviteiten door bedrijven adviseren over een veilige inrichting en risicobeperking;
1.2.2 Alle vergunningaanvragen waar omgevingsveiligheid een rol speelt integraal toetsen aan actuele wet- en regelgeving;
1.2.3 Het jaarlijks controleren en waar nodig handhaven van bedrijven met de meest risicovolle activiteiten, vooral waar het gaat om de opslag en het gebruik van gevaarlijke stoffen;
1.2.4 Adviseren van gemeenten bij geconstateerd strijdig gebruik met risico's voor de omgevingsveiligheid;
1.2.5 Het versterken van de samenwerking met veiligheidsregio en de lokale crisisbeheersingsorganisaties.
1.3 Het voorkomen van het ontstaan van nieuwe risico's door de energietransitie (bijvoorbeeld opslag en transport, batterijen) en de transitie naar een circulaire economie (bijvoorbeeld ZZS in secundaire bouwstoffen).
1.3.1 Adviseren over potentiële omgevingsrisico's ten gevolge van de transitie naar een circulaire economie en de energietransitie;
1.3.2 In samenwerking met gemeenten en veiligheidsregio uitwerken van scenario's voor de beheersing van nieuwe risico's zoals opslag van waterstof of batterij-energieopslagsystemen, kennisdelen en adviseren over veilige toepassing;
1.3.3 Het zorgen voor actuele vergunningen, het houden van toezicht en het handhaven van de voorschriften waar het gaat om ZZS-emissies;
1.3.4 Gemeenten adviseren waar het gaat om een milieu-hygiënische toepassing van secundaire bouwstoffen.
Hoofdstuk 6
Artikel 6.1
Samen werken aan een veilige leefomgeving
Onderdeel van Uitvoerings- en handhavingsstrategie Omgevingsdienst Veluwe