Bij deze vorm van grondbeleid kiest de gemeente voor een meer passieve rol in plaats van een actieve (risicodragende) rol. De particuliere grondexploitant (o.a. projectontwikkelaar, woningbouwcorporatie) draagt de grondexploitatie (o.a. het verwerven, bouw – en woonrijp maken, uitgeven van (bouw)grond) geheel voor zijn rekening en risico. De gemeente beperkt zich daarbij tot het stellen van planologische en financiële randvoorwaarden.
Voordeel van faciliterend grondbeleid:
beperkte (financiële en juridische) risico’s voor de gemeente: de grondexploitatie is voor rekening en risico van de (grond)exploitant.
Nadelen faciliterend grondbeleid:
de gemeente kan alleen sturen via het omgevingsplan of via de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit en deels via overeenkomst (kostenverhaal en beperkte randvoorwaarden voor het uit te voeren plan);
kostenverhaal vindt niet plaats via uitgifteprijzen, maar op basis van artikel 13.11 Omgevingswet
geen winstmogelijkheden; gemeente is genoodzaakt om zich te beperken tot de kaderscheppende rol en dus kan de gemeente alleen tot (maximaal) kostenverhaal overgaan en waar mogelijk tot het vragen van een financiële bijdrage.
In de meeste situaties is faciliterend zonder regie voldoende. De gemeente stelt kaders, bewaakt kwaliteit via het omgevingsplan en zorgt voor kostenverhaal, terwijl initiatiefnemers verantwoordelijk blijven voor uitvoering en risico. Dat is efficiënt, voorspelbaar en past bij de huidige werkwijze.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.2.
Faciliterend grondbeleid zonder regie
Onderdeel van Nota Grondbeleid 2026 en verder