Waarom willen we dit?
Jaarlijks moeten we in Almere meerdere bomen verwijderen vanwege beheer en ontwikkelingen in de stad. Ook wanneer bomen in een slechte conditie verkeren en een gevaar kunnen vormen voor de veiligheid van haar inwoners, kan het nodig zijn om de boom te verwijderen. In eerste instantie proberen we de bomen te behouden en komt verwijdering en compensatie pas in beeld als het echt niet anders kan.
We willen niet achteruitgaan in ons bomenbestand. Zoals eerder uitgelegd is daarin vooral het boomkroonvolume van belang. Het totaal aan omvang van de bladeren zorgt voor meer voordelen voor de omgeving. Dit komt eveneens terug in de 3-30-300 regel. Om te realiseren dat 30% van de buurt in de schaduw van bomen staat, is inzetten op goede compensatie onmisbaar. Helemaal in gebieden die hier laag op scoren. Er is een grote kans dat we zonder goede compensatieregels in 2050 achteruit zijn gegaan in het boomkroonvolume en daarmee de doelstelling van een klimaatbestendige stad niet halen.
Wat is gelijkwaardig compenseren?
Met gelijkwaardig compenseren bedoelen we dat na verwijdering van bomen, er ook weer bomen opnieuw geplant worden om het verwijderde boomkroonvolume op termijn terug te krijgen. Dat noemen we herplanten. Het doel is dat deze bomen binnen een termijn van 10 - 15 jaar hetzelfde boomkroonvolume kunnen bereiken. Het gaat hier dus niet alleen om het compenseren van het aantal verwijderde bomen maar juist over hun omvang. Dit onderscheid is belangrijk om vooral in te zetten op kwaliteit in plaats van kwantiteit.
De uitvoering van compensatie kan op verschillende manieren. Het is mogelijk dat er meer of minder bomen herplant worden om op termijn hetzelfde boomkroonvolume te behalen. Soms kunnen bomen groter worden als er in aantal minder worden herplant, maar wel meer groeiruimte krijgen. Hierdoor kunnen de nieuwe bomen binnen 10 - 15 jaar hetzelfde boomkroonvolume bereiken om aan de gelijkwaardige compensatie te voldoen. Een andere mogelijkheid is om naastgelegen bomen groeiplaatsverbetering te geven. Deze bomen kunnen dan nog een groeispurt maken en daardoor meer boomkroonvolume krijgen.
Voor bossen geldt dat er compensatie nodig is wanneer er oppervlaktes aan bos verloren gaan (wanneer letterlijk de bosgrenzen worden aangetast). In bossen is het soms nodig om enkele bomen te verwijderen als gevolg van duurzaam beheer, deze vallen niet onder de compensatieregels als geen oppervlak aan bos verdwijnt. De provincie gaat vanuit de Omgevingswet (voorheen Wet natuurbescherming) over de meeste houtopstanden (bomen en struiken) die buiten de bebouwde kom verwijderd worden. Voor de bomenrijen en bossen die onder de Omgevingswet vallen, geldt dat de uitgangspunten van het Bomenkader aanvullend zijn.
Hoe pakken we dit aan?
De compensatieladder
De compensatieladder laat de volgorde van compensatie zien. Het uitgangspunt is altijd om de boom te behouden, als dat niet kan de boom te verplanten en als laatste optie om te compenseren. Bij verplanten en compenseren moeten we goed kijken naar de locaties waar we willen compenseren. Hierbij hanteren we het principe van de juiste boom op de juiste plek.
De bestaande boom verplanten
Op tijd voorbereiden is heel belangrijk bij verplanting. Het kan al snel 1 tot 2 jaar duren om een grote boom gereed te maken voor verplanting. Er wordt eerst gekeken of de boom qua soort en conditie verplanting aan kan. De kosten voor verplanten liggen bij de initiatiefnemer. Per project kijken we of verplanten een mogelijkheid is, zowel financieel als technisch. Er is ook altijd de kans dat verplanten niet lukt: niet elke boom lukt het om te aarden op een nieuwe plek.
Een nieuwe boom herplanten als compensatie
Het is vooral belangrijk om bij compensatie de huidige situatie te vergelijken met de geplande nieuwe situatie na ongeveer 10 tot 15 jaar. Daarbij kijken we ook naar de beste plek voor compensatie. Het liefst op dezelfde plek, maar als dit niet kan in dezelfde straat of dezelfde buurt.
Het is mogelijk dat bij grotere projecten de compensatie bestaat uit een combinatie van verschillende treden van de compensatieladder: Een deel van de bomen wordt verplant, een deel gecompenseerd op dezelfde plek, een deel gecompenseerd aan de randen van een nieuwe wijk en een laatste deel wat niet direct gecompenseerd kan worden bewaard als financiële compensatie.
Financiële compensatie: een vervolgopdracht die nadere uitwerking vergt
De ruimte om bomen terug te planten is beperkt. Hierdoor kunnen er situaties ontstaan waar weggehaalde bomen niet direct volgens de compensatieladder terug geplant kunnen worden. In die gevallen kan financiële compensatie uitkomst bieden. Er wordt dan een bedrag gereserveerd in een vergroeningsfonds dat we op een later moment (binnen 2 of 3 jaar) gebruiken. Om bijvoorbeeld bomen bij te planten, groeiplaatsen te verbeteren of bomen mee te verplanten. We gaan de mogelijkheden voor financiële compensatie nog verder onderzoeken. Bij ontwikkelingen waar wij zelf geen eigenaar van de grond zijn kan het lastiger zijn om in de buurt te compenseren. Dan regelen we via de anterieure overeenkomst dat ontwikkelaars financieel bijdragen zodat we later middels hun bijdrage kunnen vergroenen in de stad.
De compensatieladder Behouden. Als dat niet mogelijk, dan volgt; Verplanten in dezelfde straat. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Verplanten in de buurt of wijk. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Verplanten naar een andere plek binnen de gemeente. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Opslag van de boom in een tijdelijk depot. Als dat niet mogelijk is, dan volgt compensatie via het herplanten van bomen; Compensatie op dezelfde plek. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Compensatie in dezelfde straat. als dat niet mogelijk is, dan volgt; Compensatie in dezelfde buurt of wijk. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Compensatie elders in de stad. Als dat niet mogelijk is, dan volgt; Als allerlaatste financiële compensatie in een vergroeningsfonds. De uitwerking van deze laatste stap gaan we nog onderzoeken.