Art. ORGANISATIE VAN DE HANDHAVING Kadernota handhaving gemeente Drechterland 2008

Een duidelijk norm om de handhaving integraal te meten, en een uitspraak te doen over het niveau vanhandhaving is landelijk nog niet uitgekristalliseerd. Wel wordt door monitoren van gegevens trends in de ontwikkeling aangegeven. Voorts is de integrale handhaving en hierbij direct verband houdend de integrale veiligheid in veel gemeenten in ontwikkeling. Met name het opstellen van criteria om planmatig tot uitvoering van de integratie van de handhaving over te gaan, wordt als belangrijkste startpunt gezien. De belangrijkste aanknopingspunten uit de praktijk, die tevens als leerproces mogen dienen hebben betrekking op de incidenten in Enschede en Volendam. Rekening houdend met bovengenoemde ervaringen en ontwikkelingen in een aantal gemeenten en provincies is een systeem ontwikkeld om de uitspraken te kunnen doen over het niveau van handhaving en indirect over de veiligheid. Uitgangspunt hierbij is dat de intensiteit en kwaliteit van de handhaving de mate van veiligheid bepaald. Opgemerkt wordt dat dit systeem gezien moeten worden als een eerste stap om te komen tot meetbare doelen die na verloop van tijd geëvalueerd dienen te worden. Een goed veiligheidsbeleid wordt niet alleen bepaald door de inzet van menskracht om de handhaving te intensiveren. Er zijn ook andere factoren ten behoeve van de uitvoering die even belangrijk en misschien wel belangrijker zijn. De factoren die van belang zijn voor de handhaving zijn als volgt: • Wet –en regelgeving • Systeem van handhaving • Communicatie en afstemming • Monitoring • Programmering • Organisatie van de handhaving 5.1 Wet - en regelgeving De belangrijkste randvoorwaarde voor de handhaving is dat er voldoende basis is om effectief te kunnen handhaven. Om dit te kunnen realiseren zal de basis minimaal gevormd moeten worden door de volgende aspecten: • Actualiteit en handhaafbaarheid van regelgeving (bijvoorbeeld bestemmingsplannen, APV en verleende vergunningen). Er is inzicht, zowel organisatorisch als op papier. • Er vindt volledige toetsing plaats aan wettelijke voorschriften en aan andere vereiste verplichte toetsingsnormen zoals CPR, NEN etc. De mate van actualiteit (ontwikkelingen in het gebied en inbedding van wet - en regelgeving en beleid van hogere overheden) vormt het belangrijkste kader voor een goed handhavingsen veiligheidsbeleid. Standaardisatie van de uitvoering bevordert de uniformiteit, waardoor plantoetsers, vergunningverleners en toezichthouders efficiënter en effectiever kunnen opereren. Er vinden geen ad-hoc beslissingen plaats, omdat de gemeente inzicht heeft in de problemen in het gebied. 5.2 Systeem van handhaving Alle gebieden in de gemeente komen wat betreft de handhaving aan bod. De intensiteit van de handhaving per gebied, kan al naar gelang de problematiek verschillen. Aspecten hierbij zijn: • Probleemgerichte handhaving; • Preventie en brongerichte handhaving (zichtbaarheid, bijvoorbeeld stelselmatig volgens regelmatige frequentie). Niet altijd hoeven alle gebieden even intensief aan de orde te komen. Bepaald kan worden welke gebieden in aanmerking komen voor extra toezicht en welke gebieden minder intensief gecontroleerd hoeven te worden. Dit hangt sterk af van de aard en problematiek in het betreffende gebied. Belangrijk is dat de gemeente inzicht heeft in de aard en de intensiteit van de problematiek alsmede de locatie waar deze zich voordoet. 5.3 Communicatie en afstemming Het toezicht kan per beleidsveld verdeeld zijn over diverse afdelingen/diensten binnen de gemeentelijke organisatie. Hierbij kunnen worden genoemd medewerkers van bouw- en woningtoezicht, milieucontroleurs, politiesurveillanten, afvalstoffen controleurs etc. In deze situatie weten de toezichthouders over en weer op welke soort situaties gelet moet worden. De toezichthouders kunnen voor elkaar een oog- en oorfunctie vervullen. Deze werkwijze verhoogt de effectiviteit van het toezicht en de toezichtcapaciteit per beleidsveld wordt uitgebreid. De kans dat overtredingen eerder worden geconstateerd zal daardoor toenemen. De informatieoverdracht over en weer zal goed moeten gebeuren. Valkuilen bij een slechte afstemming zijn: • Een toevloed van overbodige informatie; • Het ontbreken van follow-up. Ter voorkoming hiervan is het noodzakelijk dat het volgende wordt vastgelegd: • De wijze en het kader waarbinnen oog- en oorfunctie wordt vervuld (checklist); • Aard, wijze en verwerking van informatie • Termijn en terugkoppeling van afhandeling. De digitale informatievoorziening is hierbij van essentieel belang. Met name het centraliseren en beheren van informatiestromen wordt gezien als een belangrijke taak. 5.4 Monitoren van handhavingsinspanningen en registratie van handhavingsgegevens Het registreren van gegevens zal zich moeten richten op het vergroten van de eenduidigheid van de registratie en het verkleinen van het risico dat informatie blijft hangen en niet meer toegankelijk is. Een goede centrale registratie vergemakkelijkt het vervolgtraject (repressieve handhaving en sancties), en verschaft inzicht in de gehele keten vanaf de gesignaleerde overtreding tot en met de afhandeling. Afdelingen profiteren over en weer van de informatie. Het centraal registreren van toezicht en handhavingsgegevens is ook van belang om informatie te verzamelen ten behoeve van het te voeren beleid en de in te zetten capaciteit ten behoeve van de handhaving. Het monitoren van aantallen controles en handhavingstrajecten en de verslaglegging ervan zal mede gebaseerd moeten zijn op kwalitatieve aspecten. Om te kunnen meten of de uitvoering van de handhaving voldoende is geweest zullen meetbare doelstellingen van tevoren geformuleerd moeten zijn. Er dient tenminste informatie te worden verzameld omtrent; • Het aantal gesignaleerde overtredingen; • Soort overtredingen • Gebieden waar overtredingen en of overlast wordt geconstateerd • Aantal handhavingstrajecten; • Aantallen opgeloste zaken; • Doorlooptijden van handhavingstrajecten en afhandelingen; • Tijdsbesteding. Deze informatie is van meerwaarde voor het bestuur, management en handhavers. De inhoud zal afgestemd moeten worden op de gebruikers (gebruiksvriendelijk) en geautomatiseerd. 5.5 Programmering en capaciteit van de handhaving Er dient een uitvoeringsprogramma aanwezig te zijn van voorgenomen activiteiten en te leveren producten, gepland en gekoppeld aan de beschikbare capaciteit. Een factor die zeer moeilijk is in te plannen is het aantal overtredingen en de daarbij uit te voeren handhavingstrajecten. Deze trajecten zijn sterk afhankelijk van de eigen toezichtsinspanningen, meldingen van derden en klachten. Sturing hierbij is niet mogelijk. Het is van belang naar eigen inzicht op basis van ervaringscijfers een inschatting te maken van te verwachten repressieve acties. Bij de capaciteitsberekening wordt rekening gehouden met uitkomsten van monitoringrapportages. De gegevens bieden een goede basis voor de capaciteit ten aanzien van: • Preventieve handhaving (plantoetsing/toezicht); • Repressieve handhaving (aanschrijvingen/hercontroles/klachten); • Sancties (processen-verbaal/beschikkingen/bezwaar en beroepsprocedures/effectuering van bestuurlijke sancties); • Landelijke kentallen. Indien geen landelijke kentallen beschikbaar zijn worden ervaringscijfers toegepast; • Landelijke en provinciale prioriteiten. 5.6 Organisatie van de handhaving De organisatie van de handhaving wordt gezien als een van de belangrijkste pijlers in het kader van de uitvoering. Het management van processen is er op gericht de interne processen aan te sturen. Daarvoor is het nodig om het (gewenste) verloop van werkprocessen inzichtelijk te maken, te structureren en te bewaken. Sturing en begeleiding van medewerkers zijn hierbij zeer belangrijk. Naast de bestuurlijke verantwoordelijkheid, zal duidelijk moeten zijn wie operationeel verantwoordelijk is voor de uitvoering van de handhaving (wie is verantwoordelijk voor de activiteit, (tussen-) resultaten en besluitvormingsmomenten. Cruciale aandachtspunten zijn; • De wijze waarop de gemeente haar regierol vervult; • De verantwoordelijkheid inzake de totale uitvoering van de handhaving. De ideale organisatie van de handhaving kenmerkt zich door: • Regierol gemeente bij uitbesteding van handhavingstaken; • Centrale verantwoordelijkheid ten aanzien van de operationele uitvoering (activiteiten, aansturing en besluitvorming); • Korte communicatielijnen; • Inzicht in en beheersing van de handhavingsuitvoering op alle beleidsvelden. 5.7 Ambitieniveau organisatie Op basis van bovenstaande beschrijvingen zijn hieronder 2 ambitieniveaus beschreven. Ambitieniveau 1 is een acceptabel niveau van de handhaving. Ambitieniveau 2 is het niveau waarop de handhaving op alle onderdelen goed is georganiseerd. Doelstelling is de organisatie te ontwikkelen via niveau 1 naar niveau 2. Onderdeel ambitieniveau niveau 1 niveau 2 Wet- en regelgeving De actualiteit wettelijke voorschriften en de hand haafbaarheidtoets wordt centraal en in overleg met alle betrokken afdelingen bepaald. De uitvoering is gestandaardiseerd en er vindt toetsing aan richtlijnen en voorschriften plaats op grond van prioriteiten. Er vindt een volledige toetsing plaats aan voorschriften en andere verplichte normen De uitvoering is gestandaardiseerd door middel van richtlijnen en voorschriften. Systeem van handhaving Er is inzicht in de aard en problematiek in het gebied. Er is sprake van een probleem-, gebieds- en preventiegerichte benadering. De inzet is niet evenwichtig en evenredig. Er is inzicht in de aard en intensiteit van problemen en het gebied waar deze betrekking op hebben. Er wordt probleem- en preventiegericht gehandhaafd. De inzet is evenredig en evenwichtig. Communicatie en Afstemming Afstemming met andere afdelingen vindt plaats. Signaaltoezicht is niet gestandaardiseerd. Er is geen systeem om prioriteit ten behoeve van de follow-up te bepalen. Afstemming met andere afdelingen vindt structureel plaats en is integraal (alle beleidsvelden van de handhaving) Informatie wordt verzameld en verwerkt op basis van een gestandaardiseerd systeem. Er vindt in alle gevallen follow-up plaats. Monitoring en verslaglegging Er vindt registratie plaats van handhavingsgegevens. De registratie vindt centraal plaats. Er wordt gewerkt aan de registratie van de gehele keten. Het verslag omvat naast een kwantitatief ook een kwalitatief deel, waarin trends naar problematiek en verbeterpunten worden vertaald. Deze gegevens worden tevens gebruikt om de werkwijze aan te passen. Er is een centraal registratiesysteem, toegankelijk voor alle afdelingen, waarin de gehele handhavingsketen per gesignaleerde overtreding is opgenomen. Er is sprake van een integraal verslag op alle beleidsvelden van de handhaving in kwalitatieve en kwantitatieve zin, waarin trends, verbeterpunten en ambitieniveau voor korte en langere termijn worden aangegeven. Programmering en capaciteit van handhaving Er is een jaarlijkse programmering ten behoeve van de uitvoering van de handhaving. Er wordt rekening gehouden met landelijke en provinciale prioriteiten en er wordt gebruik gemaakt van monitoring gegevens. De inzet ten behoeve van de preventieve- en repressieve handhaving is evenwichtig. Er worden landelijke en ervaringscijfers gebruikt bij de programmering. Er is een jaarlijkse programmering ten behoeve van de uitvoering van de handhaving Er wordt rekening gehouden met landelijke en provinciale prioriteiten en er wordt in een breed kader gebruik gemaakt van monitoringgegevens. De inzet ten behoeve van de preventieve- en repressieve handhaving is evenwichtig. Er worden landelijke en ervaringscijfers gebruikt bij de programmering. Organisatie van de handhaving Coördinatie en aansturing vindt centraal plaats. Taken en verantwoordelijkheden zijn duidelijk en ingebed in het proces. Er is in beperkte mate sprake van een geïntegreerde handhavingsaanpak. Er is sprake van een zelfstandige handhavingsunit waarin de handhavingstaken volledig zijn geïntegreerd. De handhaving vindt integraal plaats.

Artikel ORGANISATIE VAN DE HANDHAVING

Rechtspraak bij dit artikel