1| Beschrijving

Een volgende belangrijke impuls was de aanwijzig van Amersfoort als “Groeistad” in 1981 en de bouw van achtereenvolgens de wijken Schothorst-Noord, Hoogland en Zielhorst.

Hoewel de wijk Schothorst-Noord stedenbouwkundig gezien nog de afronding van het noordelijke bloemblad vormde, waren de stedenbouwkundige inzichten al sterk veranderd. Na de ruim en groen opgezette, maar ook onpersoonlijke, naoorlogse woonwijken, staat hier beslotenheid, intimiteit en landschap meer centraal. Dit heeft geleid tot een meer organische structuur van wegen en woonblokken in deze gebieden. De rechthoekige structuren van de wederopbouw worden vervangen door een meer geknikt verloop met een besloten karakter: de woonervenstructuur. De hiërarchie in de wegen is echter gebleven. De kleinschalige woonbuurten zijn rondom de ontsluitingswegen gegroepeerd. Het groen bestaat niet meer uit centrale groengebieden, maar uit groen langs de weg in de vorm van bomenrijen en struiken.

De wijken kennen een grote variatie in oorspronkelijk gebouwde aan- en uitbouwen, maar dit doorbreekt de samenhang binnen de bouwblokken niet. Kenmerkend is de geleidelijke overgang tussen privé en openbare ruimten en soms is er sprake van geen uitgesproken voor- of achterkant. Aan- en bijgebouwen staan regelmatig aan de kant van de openbare ruimte. De aansluiting van het materiaal- en kleurgebruik bij het hoofdgebouw voorkomt dat een onrustig beeld ontstaat. Daar waar woningen met de achterzijde naar de openbare weg of openbaar groen zijn gekeerd, moet worden voorkomen dat een diversiteit aan erfafscheidingen het beeld gaan bepalen.

De laagbouw bestaat hoofdzakelijk uit twee bouwlagen met kap, of 2 (soms 3) bouwlagen plat afgedekt. Eenvoudige architectuur met een neutrale kleurstelling overheerst het beeld per buurt. Verdere variatie is veelal gevonden in aan- en uitbouwen en dakopbouwen, overigens zonder dat dit de samenhang binnen de bouwblokken doorbreekt.

Voorzieningen in de wijk of belangrijkere wegen en knooppunten worden geaccentueerd met plat afgedekte middelhoogbouw of staan autonoom in een groene omgeving.

Aandachtsgebieden

Binnen dit gebiedstype zijn enkele gemeentelijk beschermde stadsgezichten en architectonisch waardevolle gebieden gelegen. Dit betreft o.m. villapark Zielhorst en de Juliana van Stolbergkazerne.

Daarnaast is de representatieve betekenis van enkele structuurlijnen aanleiding voor extra aandacht bij de welstandsbeoordeling: Bunschoterstraat, Hamseweg / Zevenhuizerstraat, Zielhorsterweg / Rondweg Oost en de spoorlijn Amersfoort-Zwolle. Zie ook de algemene omschrijving in paragraaf 4.1 en de op de kaart weergegeven aandachtsgebieden.

2| Dynamiek en ambitie

Bij deze gebieden is handhaving van de stedenbouwkundige opzet en de vanzelfsprekende rust die uitgaat van het straatbeeld de opgave. Daarbij wordt gelet op de situering en schakeling van bouwmassa’s en de stedenbouwkundige opzet met een informele sfeer. Bij de hofjes en woonervenverkaveling is de kleinschaligheid en de ingetogen detaillering van de bebouwing van belang. Het groene karakter van de (zij)erven wordt zo veel mogelijk gehandhaafd. Het in zijn oorspronkelijke maat en inrichting terugbrengen van dit karakter wordt toegejuicht. Daar waar de woningen met de achterkant op de openbare ruimten zijn georiënteerd, wordt aandacht gevraagd voor eenheid in architectonische ingrepen als dakkapellen, dakopbouwen en erfafscheidingen.

Binnen dit gebiedstype is verder een aantal andere gebieden te noemen waarbinnen een meer eigen architectonische eenheid is neergezet: de woningen tussen de Bosweg en de Zandbergenlaan, nieuwbouw op het terrein van de Juliana van Stolbergkazerne, complex De Appelweg (Leusderkwartier), de Vlinderbuurt, het Darwinpad (Zielhorst), het Gein (Jazzbuurt van Herzberger) en Sandenburg (Schothorst-Noord) en de Waterbuurt (Schothorst-Zuid). Bij het Villapark (Zielhorst) is de landschappelijke structuur en individuele uitstraling van de bebouwing van belang.

Gezien het grote aandeel huurwoningen in dit gebiedstype zullen toekomstige ingrepen vooral complexgewijs en in overleg tussen verhuurder en gemeente tot stand komen. De trend dat steeds meer huurwoningen worden verkocht kan een bedreiging zijn voor de bestaande complexmatige samenhang. Daar waar sprake is van een beschermde status, specifieke detaillering, eenheid in architectuur en/of complexmatige samenhang van bebouwing wordt ingezet op behoud of zelfs herstel van de bestaande kwaliteiten. Voor het overige is de architectuur doorgaans van gemiddelde kwaliteit, zodat in het algemeen de nodige (welstands)ruimte kan worden geboden bij ingrepen van individuele aard, mits daarbij de complexmatige samenhang overheerst.

Het verduurzamen van de woningvoorraad is een brede opgave: vooral bij de woningen in dit gebiedstype is er winst te behalen door het omzetten naar Nul op de meter woningen (NOM). Ook hierbij blijft het behoud van de oorspronkelijke complexmatige samenhang het voornaamste aandachtspunt.

3| Gebiedsgerichte criteria

Algemeen

  • - De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt voor ieder bouwinitiatief.
  • - Nieuwe invullingen houden rekening met de bestaande planmatig aangebrachte maat, schaal en hooglaag verhoudingen in het gebied

Ligging en plaatsing

  • - Bebouwing is georiënteerd op de weg en/of de belangrijkste openbare ruimte.

Massa en hoofdvorm

  • - Bebouwing heeft een eenvoudige/eenduidige hoofdvorm.
  • - De aan-, uit- en bijgebouwen zijn ondergeschikt aan die van het hoofdgebouw.
  • - Dakopbouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdmassa en per architectonische eenheid gelijk.
  • - De vormgeving is bij de complexgewijs opgezette bebouwing gerelateerd aan belendingen en/of het bouwblok.
  • - Ingrepen aan de onderlaag van gestapelde bebouwing moeten de relatie tussen binnen en buiten behouden, danwel versterken.

Detaillering, kleur- en materiaalgebruik

  • - Kleur- en materiaalgebruik is terughoudend en bij de complexgewijs opgezette bebouwing gerelateerd aan belendingen en/of het bouwblok/stedelijke eenheid.
  • - Aan- en uitbouwen en bijgebouwen sluiten in kleur- en materiaalgebruik aan bij het hoofdgebouw.
  • - Voor recente nieuwbouwprojecten geldt dat bouwactiviteiten binnen de materiaal-, kleur- en vormafspraken blijven die bij de planvorming zijn gemaakt.

Van Groeistad naar Vinex - legenda