Het protocol dat de gemeente Almere volgt is hierna weergegeven.

Het bestuur kan besluiten tot gedogen over te gaan. Bij gedogen gelden in ieder geval de volgende randvoorwaarden:

  • - de overtreding moet naar verwachting legaliseerbaar zijn;
  • - er mag geen onevenredige schade of hinder ontstaan bij derden;
  • - het gedogen moet beperkt zijn in omvang en tijd;
  • - er moet een schriftelijk verzoek tot gedogen worden ingediend met alle relevante informatie die nodig is om tot een goed besluit te kunnen komen;
  • - de belanghebbende heeft zelf tijdig alle redelijkerwijs mogelijke stappen ondernomen om de overtreding te voorkomen of een legale situatie te creëren om de activiteit uit te voeren.

Gedogen mag niet in de volgende gevallen:

  • - bij acuut gevaar;
  • - bij dreigend gevaar of onomkeerbare schade aan monumenten, en/of (leef) milieu, en/of volksgezondheid, en/of openbare veiligheid en/of onaanvaardbare hinder voor derden;
  • - bij herhaling van dezelfde overtreding én in gevallen waarin het noodzakelijk is dat er een daad gesteld moet worden;
  • - als niet wordt voldaan aan de aan de gedoogbeschikking verbonden voorwaarden. Dan wordt (alsnog) overgegaan tot handhaving.

Oud zeer

De consequente handhaving van vooral de ruimtelijke ordening heeft een lange tijd een lage prioriteit gekend. Hierdoor zijn gecompliceerde situaties ontstaan van overtredingen met een lange voorgeschiedenis. Veelal zijn daarbij grote persoonlijke belangen gekoppeld aan de illegale situatie. Deze situaties kennen zelden een volledig vergelijkbare situatie.

Extra zorgvuldigheid is dan vereist. Wellicht treft niet alleen de overtreder blaam, ook de gemeente heeft hier mogelijk een taak (te lang) laten liggen. Indien een dergelijke situatie niet kan worden gelegaliseerd dient een zuivere koers te worden bepaald en moet vastgelegd worden hoe met deze situatie wordt omgegaan. Uitgangspunt is dat een illegale situatie niet mag voortduren wanneer het gebouw door iemand anders in gebruik wordt genomen. Een illegaal gebouwde opstal of illegaal gevoerde bedrijvigheid mag dus niet als zodanig worden doorverkocht. Daarnaast kan als richtlijn een gedoogtermijn worden voorgesteld van de helft van de periode, dat de overtreding bij de gemeente aantoonbaar bekend was. Per situatie kan deze periode worden bepaald, de richtlijn geeft een indicatie, de situatie is bepalend.

Hoe wordt gedoogd?

Gedogen vindt actief plaats door het opstellen van een gedoogbeschikking. Daardoor is gedogen openbaar en wordt de motivering kenbaar gemaakt. Daarnaast worden aan de gedoogbeschikking voorschriften verbonden ter bescherming van derden en/of het milieubelang. Een gedoogbeschikking is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en moet voldoen aan de eisen die daarbij gesteld zijn.

Voorbereiding

Eerst wordt getoetst of alle relevante informatie (voor zover mogelijk) beschikbaar is. Er wordt getoetst welke wet- en regelgeving op alle aspecten van het verzoek van toepassing is en kan zijn, en op basis van welke regelgeving zou moeten worden gedoogd. Daarnaast worden andere Handhavingspartners (zowel bestuurs- als strafrechtelijk) - voor zover betrokken - geraadpleegd. De betrokken partijen worden vervolgens schriftelijk op de hoogte gebracht van het voornemen tot het nemen van een gedoogbeschikking en worden ook in de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven.

Uitvoering

De gedoogbeschikking wordt onder voorwaarden en tijdsduur verleend en dient daarom periodiek gecontroleerd te worden. Als niet wordt voldaan aan de voorwaarden van de gedoogbeschikking dient het bestuur geadviseerd te worden de gedoogbeschikking in te trekken. Daarna kunnen nadere bestuursrechtelijke sancties worden opgelegd.

Handhaving

Er is geen sprake van gedogen als er al een handhavingsbesluit is genomen, maar er door goed onderbouwde redenen onder randvoorwaarden een langere termijn wordt gegeven waarin de belanghebbende in de gelegenheid wordt gesteld om zijn overtreding ongedaan te maken.

Aansprakelijkheid

In de gedoogbeschikking moet een voorbehoud worden gemaakt met verwijzing naar de mogelijkheid dat derde-belanghebbenden alsnog tegen de toestemming bezwaar kunnen maken, respectievelijk een verzoek tot handhaving kunnen indienen. Het OM kan in bepaalde situaties alsnog besluiten om strafrechtelijk op te treden. In de gedoogbeschikking dient dan ook opgenomen te worden dat het besluit de verantwoordelijkheid van het OM voor de Strafrechtelijke rechtshandhaving onverlet laat. Ook andere risico’s, indien de situatie achteraf niet kan worden gelegaliseerd, blijven voor rekening van de verzoeker (overtreder). Gedogen legaliseert niet!

De risico’s die voortvloeien uit het niet legaal handelen (respectievelijk een illegale situatie) zijn voor degene die deze handeling verricht of in wiens opdracht deze worden verricht. Het besluit om de illegale handeling of situatie te gedogen verandert deze aansprakelijkheid niet. Ook kunnen andere overheidsorganen, die bevoegd zijn tot handhaven, tot handhaven overgaan. Het bevoegd gezag behoudt zich het recht voor te handhaven wanneer de aanvrager zich niet aan de voorwaarden - zoals gesteld in de gedoogbeschikking - houdt. Ook alle risico’s die daaruit voortvloeien zijn en blijven voor degene die de illegale handeling verricht en/of in wiens opdracht deze worden verricht. Dit risico en de aansprakelijkheid dienen duidelijk in de gedoogbeschikking te zijn opgenomen.

Publicatie

Gedoogbeschikkingen worden op de gebruikelijke wijze gepubliceerd, zodat belanghebbenden kennis kunnen nemen van het besluit dat een situatie wordt gedoogd. Hoeveel gedoogbeschikkingen per jaar afgegeven zullen worden is moeilijk in te schatten. Als er op basis van het uitvoeringsprogramma actiever wordt gehandhaafd, zal dit waarschijnlijk meer gedoogverzoeken opleveren.

Als er binnen een korte tijd meerdere gedoogverzoeken voor hetzelfde onderwerp worden gedaan, dient de oorzaak daarvan te worden achterhaald. Dit kan bijvoorbeeld leiden tot het aanpassen van beleid, lokale regelgeving, een bestemmingsplan of een procedure, als deze kennelijk niet goed functioneert.