De Nationale ombudsman beoordeelt de ingekomen verzoeken om te bepalen of zij deze mogen behandelen en welke aanpak het beste past bij de klacht. Daarvoor hebben zij drie mogelijkheden:
Interventie: de Nationale ombudsman neemt contact op met de gemeente om te vragen of er een oplossing mogelijk is.
Bemiddelingsgesprek: de Nationale ombudsman praat met de klager en de gemeente over de klacht. Het doel is om het contact tussen klager en de gemeente te verbeteren. Dit gesprek is vrijwillig.
Onderzoek met oordeel: de Nationale ombudsman voert een onderzoek uit. Zij stellen vragen waarop beide partijen (schriftelijk) mogen reageren. Als het onderzoek klaar is, sturen zij een brief of een rapport waarin zij hun bevindingen en een oordeel geven.