Bijlage C Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse economie

In dit hoofdstuk geven we inzicht in de resultaten van de ondernemersenquête. Deze online enquête is in juni en juli 2025 verspreid onder ondernemers in Alkmaar. Hierin is gevraagd naar de verwachte ontwikkelrichting van hun bedrijf. Ook is geïnventariseerd wat ondernemers belangrijk vinden in het Actieprogramma Economie.

C.1Kenmerken respondenten

Bijna 45% respondenten op bedrijventerreinen in Alkmaar gevestigd

In totaal hebben ruim 230 ondernemers in de gemeente Alkmaar de enquête ingevuld. Bijna 45% van hen is gevestigd op een bedrijventerrein binnen de gemeente. Ongeveer een kwart van de respondenten heeft een locatie in de binnenstad. Daarnaast is zo’n 10% actief in een wijkwinkelcentrum.

Onderstaande tabel laat de vestigingslocatie van de respondenten van de ondernemersenquête zien.

Tabel C.1: Vestigingslocatie respondenten

Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Zo’n 30% van de respondenten actief in detailhandelssector

Ongeveer 30% van de respondenten is actief in de detailhandel. Daarnaast werkt 20% in de zakelijke dienstverlening. Nog eens 19% bevindt zich in de horeca, leisure of andere consumentgerichte diensten. Ongeveer een kwart van de ondernemers is actief in sectoren die vooral op bedrijventerreinen zijn gevestigd, zoals industrie, bouw, logistiek en groothandel. Onderstaand figuur laat de sector verdeling van de respondenten van de ondernemersenquête in meer detail zien.

Figuur C.1: Sectorverdeling respondenten


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

C.2Verwachte ontwikkelrichting

Groei in personeel en bedrijfsruimte vaak genoemde ontwikkelrichting

In de ondernemersenquête is respondenten gevraagd naar de verwachte ontwikkelrichting van hun bedrijf. Respondenten konden meerdere antwoorden selecteren. Vaak genoemde ontwikkelrichtingen zijn: groei in personeel, geen grote veranderingen en groei in bedrijfsruimte. Zie ook onderstaand figuur.

Figuur C.2: Hoe verwacht u dat uw onderneming zich zal ontwikkelen?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Ruim de helft van de respondenten verwacht knelpunten of heeft andere locatie nodig

Na de vraag over de verwachte ontwikkelrichting is de ondernemers gevraagd of deze toekomstplannen op de huidige locatie gerealiseerd kunnen worden. Zo’n 36% van de respondenten heeft aangegeven dat dit zonder problemen kan. Ongeveer 32% geeft aan dat dit kan, maar dat er knelpunten zijn. Bijna een kwart geeft aan dat de toekomstplannen niet gerealiseerd kunnen worden op de huidige locatie. Zie ook onderstaand figuur.

Figuur C.3: Kunt u deze toekomstplannen op uw huidige locatie realiseren?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Ruimtelijke, infrastructurele en beleidsmatige knelpunten remmen toekomstplannen van Alkmaarse bedrijven

Ondernemers die op de voorgaande vraag aan hebben gegeven dat toekomstplannen op de huidige locatie gerealiseerd kunnen worden, maar dat er knelpunten zijn is vervolgens gevraagd wat deze knelpunten inhouden. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de knelpunten naar locatie.

Tabel C.2: Wat zijn knelpunten op uw huidige locatie?

Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Ondernemers in Alkmaar ervaren op alle typen vestigingslocaties structurele knelpunten die hun toekomstplannen belemmeren. De aard verschilt per plek, maar er zijn duidelijke gemene delers:

• - Energie: netcongestie, beperkte aansluitcapaciteit en onzekerheid over beschikbaarheid remmen groei en verduurzaming.
• - Bereikbaarheid: slechte ontsluiting, beperkte ov-verbindingen, krappe parkeerruimte en lastige bevoorrading vormen een breed knelpunt.
• - Ruimtegebrek: uitbreiden is vaak onmogelijk door fysieke grenzen of planregels, vooral op bedrijventerreinen, in de binnenstad en het buitengebied.
• - Gemeentelijke samenwerking en beleid: ondernemers ervaren trage besluitvorming, onduidelijke procedures en weinig terugkoppeling bij herontwikkeling en vergunningen.
• - Leegstand en aantrekkelijkheid winkelgebieden: leegstand, verouderde panden en dalende bezoekersaantallen zorgen voor zorgen over de aantrekkelijkheid.
• - Financiële druk: hoge huren en erfpachtconstructies beperken de investeringsruimte, vooral in de binnenstad en wijkcentra.

Kortom: de knelpunten vragen om een integrale aanpak op energie, bereikbaarheid, ruimte en gemeentelijke dienstverlening. Zonder actie stagneert de economische ontwikkeling van Alkmaar.

Bij beperkte mogelijkheden op huidige locatie is verhuizing binnen Alkmaar of regio meest realistisch

Ondernemers die hun toekomstplannen niet op de huidige locatie kunnen realiseren, hebben verschillende opties overwogen. De meeste respondenten zien een verhuizing binnen de gemeente Alkmaar of de regio als de meest realistische oplossing. Daarnaast noemt ongeveer een derde van hen uitbreiding op de huidige locatie als mogelijkheid, bijvoorbeeld door aankoop of huur van een aangrenzend bedrijfspand. Deze keuzes geven inzicht in hoe ondernemers hun groei willen vormgeven wanneer de huidige locatie geen ruimte meer biedt.

Figuur C.4: Opties voor de toekomst – uitbreiden op huidige locatie of verhuizen?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

C.3Ontwikkelingen Alkmaars Kanaal

Randvoorwaarden voor vestiging in Alkmaars Kanaal

Uit de enquête blijkt dat ondernemers duidelijke randvoorwaarden zien voor vestiging in een van de deelgebieden van het Alkmaars Kanaal.

• - Goede bereikbaarheid is cruciaal. Ondernemers noemen openbaar vervoer, auto, fiets en voldoende parkeergelegenheid voor klanten en leveranciers.
• - Daarnaast hechten ondernemers waarde aan een geschikt pand, qua grootte en indeling, dat aansluit bij hun bedrijfsvoering. Ook de zichtbaarheid van de locatie speelt een rol, bijvoorbeeld vanaf drukke straten of centrale plekken. Voorzieningen zoals horeca, winkels en supermarkten maken de locatie aantrekkelijker
• - Een prettige en veilige leef- en werkomgeving, bij voorkeur duurzaam en energiezuinig, wordt eveneens gewaardeerd. Sommige ondernemers kijken bovendien naar de toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden van het gebied, zoals woningbouw en kantoorruimte, die kunnen zorgen voor een groeiende klantenbasis.
• - Tot slot wordt ook ondersteuning vanuit de gemeente genoemd als een factor die de vestiging aantrekkelijker maakt, bijvoorbeeld via marketing, evenementen of subsidies.

Ondernemers verwachten impact van transformatie

Ruim 40% van de ondernemers in transformatiegebieden verwacht enige tot aanzienlijke invloed op de toekomst van hun bedrijf op deze locatie als gevolg van de transformatie. Deze ondernemers zijn vooral gevestigd op Oudorp en Overdie en actief in de sectoren industrie en bouw, handel en reparatie. Een kwart weet nog niet wat de gevolgen zullen zijn. Ongeveer een derde ziet geen impact en zet de bedrijfsactiviteiten ongewijzigd voort. Deze laatste groep is vooral actief op Overstad en Viaanse Molen. Ze werken in de sectoren zakelijke dienstverlening en ICT en consumentendiensten (detailhandel en horeca, leisure en overige diensten.

Figuur C.5: Invloed transformatie Alkmaars Kanaal op toekomst bedrijf en huidige locatie


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

C.4Toekomst van de Alkmaarse economie

Innovatie & technologie, maakindustrie en ambacht en detailhandel vaakst genoemd als te versterken sectoren

Veel ondernemers zien kansen voor de toekomst van de Alkmaarse economie. Zij noemen vooral de sectoren innovatie en technologie, maakindustrie, ambacht en detailhandel als versterkingspunten. Deze sectoren worden het vaakst genoemd als kansrijk voor verdere ontwikkeling. De onderstaande figuur laat zien hoe vaak deze sectoren zijn genoemd door de respondenten.

Figuur C.6: Welke sectoren moeten volgens u versterkt worden?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

De gemeente moet meer fysieke ruimte creëren voor economie volgens helft respondenten

Ruim de helft van de respondenten vindt dat de gemeente Alkmaar meer fysieke ruimte moet vrijmaken voor economische activiteiten. Bijna 20% is het daar niet mee eens. Ongeveer 30% weet het niet of heeft geen mening.

Zie de figuur hieronder voor de verdeling van de antwoorden.

Figuur C.7: Moet de gemeente Alkmaar meer fysieke ruimte creëren voor economie?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Fysieke ruimte cruciaal voor ondernemers.

Vervolgens is de respondenten gevraagd naar het belang van het creëren van fysieke ruimte voor economie. Bijna 60% van de ondernemers in Alkmaar vindt het belangrijk dat er fysieke ruimte komt voor economische activiteiten. Voor bijna 40% is dit zelfs extreem belangrijk. Zie de figuur hieronder voor de volledige verdeling.

Figuur C.8: Hoe belangrijk is het creëren van meer fysieke ruimte voor economie in uw ogen voor ondernemers in Alkmaar?


Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Waarin onderscheidt de Alkmaarse economie zich?

Daarna is de respondenten gevraagd waarin zij vinden dat de Alkmaarse economie zich onderscheidt. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de open antwoorden op deze vraag.

Tabel C.3: Waarin onderscheidt de Alkmaarse economie zich?

Bron: Ondernemersenquête Alkmaar (peildatum juni/juli 2025), bewerking Stec Groep (2025).

Alkmaar: veelzijdige economie met lokale wortels en groeipotentie

De Alkmaarse economie onderscheidt zich door een combinatie van strategische ligging, een sterk mkb-klimaat, en een diversiteit aan sectoren. Ondernemers waarderen vooral de centrale positie in Noord-Holland Noord en de nabijheid van de Randstad. Die ligging maakt Alkmaar aantrekkelijk als vestigingsplaats. De stad kent een robuuste structuur van familiebedrijven, zelfstandigen en lokale ondernemers, die zorgen voor een hechte gemeenschap en een veerkrachtige economie.

Ook de historische binnenstad, culturele evenementen en toeristische trekpleisters – zoals de iconische kaasmarkt – versterken het profiel van Alkmaar. Duurzaamheid en innovatie komen vaak terug, met initiatieven als het Energy Innovation Park en een actieve rol in de energietransitie.

Ondernemers zien ook verbeterpunten. Ze noemen trage besluitvorming, leegstand in het centrum en beperkte ontwikkelruimte. Toch overheerst het beeld van een stad met veel potentie, waar samenwerking, ondernemerschap en regionale verbondenheid de basis vormen voor verdere economische groei.

Welke keuzes of richtingen ziet u graag terug in het Actieprogramma Economie?

Tot slot is ondernemers gevraagd welke keuzes of richtingen ze graag terugzien in het Actieprogramma Economie. Ondernemers in Alkmaar spreken een duidelijke behoefte uit aan een economisch beleid dat praktisch, toekomstgericht en inclusief is. De meest genoemde thema’s zijn:

• - Bereikbaarheid en infrastructuur - De bereikbaarheid van zowel de binnenstad als bedrijventerreinen wordt als cruciaal gezien. Ondernemers vragen om betere ov-verbindingen, parkeergelegenheid en ontsluiting van economische zones zoals de Boekelermeer.
• - Duurzaamheid en circulaire economie - Er is brede steun voor vergroening, hergebruik van grondstoffen en energie-innovatie. Ondernemers zien hierin kansen voor economische groei én maatschappelijke impact.
• - Samenwerking en gemeentelijke ondersteuning - Respondenten pleiten voor een proactieve en toegankelijke houding van de gemeente, met minder bureaucratie en meer ruimte voor initiatief en maatwerk.
• - Onderwijs en arbeidsmarkt - De aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven moet beter. Ondernemers willen investeren in talentontwikkeling, stages en huisvesting voor studenten om jong talent aan de regio te binden.
• - Binnenstad en toerisme - Leegstand, winkelaanbod en beleving in de binnenstad vragen om gerichte actie. Toerisme wordt gezien als een groeimotor, mits goed gespreid en verbonden met cultuur en lokale identiteit.
• - Ruimte voor ondernemers - Er is behoefte aan betaalbare bedrijfsruimtes, broedplaatsen en flexibele werkplekken, vooral voor het mkb en startende ondernemers. Ook wordt gepleit voor behoud van ruimte voor bedrijven met hogere milieucategorieën.
• - Innovatie en digitalisering - Ondernemers willen ondersteuning bij digitale transformatie en kennisdeling, bijvoorbeeld via innovatiehubs en slimme infrastructuur.

De rode draad is dat ondernemers vragen om een integraal en daadkrachtig economisch beleid dat ruimte biedt voor groei, samenwerking en vernieuwing. Alkmaar heeft volgens hen alle ingrediënten in huis om zich te ontwikkelen tot een aantrekkelijke, duurzame en ondernemende stad – mits de randvoorwaarden op orde zijn.

C.5Vragenlijst

Onderstaande vragenlijst is gebruikt voor de online ondernemersenquête.

1.Bedrijfslocatie

1.1 Waar is uw bedrijf momenteel gevestigd?

• - Op een bedrijventerrein
• - Op een kantorenlocatie (bijvoorbeeld Bergermeerpolder/Olympiapark, Boekelermeer Robijnstraat, Viaanse Molen kantorenzone, etc.)
• - In de binnenstad van Alkmaar
• - In een wijkwinkelcentrum (bijvoorbeeld De Mare, De Hoef, Geert Groteplein, Oudorperplein, etc.)
• - In/aan huis
• - In het buitengebied
• - Anders, namelijk: _______

1.2 Wat zijn de vier cijfers van de postcode van uw bedrijfslocatie?

• - Antwoord:__ __ __ __

2.Verdieping bedrijfslocatie

2.1 Op welk bedrijventerrein bent u gevestigd?

• - Boekelermeer
• - Beverkoog
• - Overdie
• - Oudorp
• - Overstad
• - Viaanse Molen
• - Neerlandia (Stompetoren)
• - De Volger (De Rijp)
• - Anders, namelijk: _______

2.2 Op welke kantorenlocatie bent u gevestigd?

• - Stationsgebied
• - Bergermeerpolder / Olympiapark
• - Boekelermeer Robijnstraat
• - Hoornse Vaart (rondom station Alkmaar Noord)
• - Viaanse Molen kantorenzone
• - Anders, namelijk: ________

2.3 In welk (wijk)winkelcentrum bent u gevestigd?

• - Overstad
• - De Mare
• - De Hoef
• - Centrum Oudorp
• - Oudorperplein
• - Geert Groteplein
• - Willem de Zwijger
• - Wendelaarstraat
• - Vondelgalerij
• - Muiderwaard
• - Daalmeer (Johanna Naberstraat)
• - Centrum De Rijp
• - Anders, namelijk: ______

3.Bedrijfsprofiel

3.1 Wat is/zijn de belangrijkste activiteit(en) van uw bedrijf? (kies het best passende antwoord)

• - Industrie en productie
• - Bouwnijverheid
• - Handel, reparatie en/of onderhoud
• - Groothandel
• - Logistiek en transport (vervoer en opslag)
• - Detailhandel
• - Horeca, leisure en overige consumentendiensten
• - Zakelijke dienstverlening
• - ICT
• - Overheid
• - Zorg
• - Onderwijs
• - Anders, namelijk: ________

3.2 Hoeveel medewerkers heeft uw bedrijf inclusief uzelf? (tel alle parttime en fulltime medewerkers bij elkaar op)

• - Aantal personen: _________

3.3 Wat voor type vastgoed hebt u nu in gebruik? (kies het best passende antwoord – bij meerdere, kies de grootste/belangrijkste)

• - Bedrijfshal met kantoorruimte
• - Bedrijfshal zonder kantoorruimte
• - Bedrijfsverzamelgebouw
• - Kantoorgebouw (enige gebruiker)
• - Kantoorgebouw (meerdere gebruikers)
• - Showroom
• - Winkelruimte
• - In/aan huis
• - Anders, namelijk: ________

3.4 Bent u de eigenaar van uw bedrijfslocatie?

• - Ja, ons/onze pand(en) is/zijn in eigen bezit
• - Nee, wij huren
• - Deels in eigen bezit, deels gehuurd
• - Anders, namelijk: ________

3.5 Wat is (ongeveer) de omvang van uw huidige bedrijfspand? (indien meerdere panden in de gemeente: totale pandoppervlakte)

• - __ __ __ __ m²

4.Toekomst van uw onderneming

4.1 Hoe verwacht u dat uw onderneming zich zal ontwikkelen richting 2040? (meerdere antwoorden mogelijk)

• - Groei in personeel
• - Groei in bedrijfsruimte
• - Krimp in personeel
• - Krimp in bedrijfsruimte
• - Verplaatsing naar een andere locatie
• - Overdracht of stoppen
• - Geen grote veranderingen
• - Anders, namelijk: _________

4.2 Kunt u deze toekomstplannen op uw huidige locatie realiseren?

• - Ja, zonder problemen
• - Ja, maar er zijn knelpunten
• - Nee, ik heb extra ruimte of een andere locatie nodig
• - Weet ik niet
• - Anders, namelijk: ________

4.3 Wat zijn knelpunten op uw huidige locatie?

• - Toelichting: __________________________

4.4 Welke opties passen bij uw toekomstplannen?

4.5 Welke locatie heeft uw voorkeur en is deze locatie beschikbaar?

• - Voorkeurslocatie: ____________________________________
• - Beschikbaar: Ja / Nee / Onbekend

5.Alkmaars Kanaal

Het Alkmaars Kanaal is een grootschalig stedelijk transformatieproject in Alkmaar met zes deelgebieden: Viaanse Molen, RWZI, Stationsgebied, Overstad, Oudorp en Overdie.

5.1 Wat zijn voor u randvoorwaarden om u te vestigen in een van de deelgebieden in het Alkmaars Kanaal?

• - Toelichting: ________________________________________

5.2 In hoeverre heeft het transformatieproject Alkmaars Kanaal invloed op de toekomst van uw bedrijf op uw huidige locatie?

• - Geen invloed – wij blijven hier ook in de toekomst gevestigd en zetten onze activiteiten ongewijzigd voort
• - Enige invloed – wij blijven voorlopig, maar zijn voorzichtig met investeringen en volgen de ontwikkelingen
• - Aanzienlijke invloed – we overwegen (op termijn) te verhuizen of onze activiteiten aan te passen
• - Grote invloed – we verwachten of zijn van plan om te moeten verhuizen of onze bedrijfsvoering stop te zetten
• - Onzeker – het is nog niet duidelijk wat de gevolgen zijn voor ons bedrijf
• - Anders, namelijk: __________

5.3 Kunt u uw antwoord toelichten?

• - Toelichting: ______________________________________

6.Toekomst Alkmaarse economie

6.1 Welke economische sectoren moeten volgens u worden versterkt in de gemeente Alkmaar? (meerdere antwoorden mogelijk)

• - Maakindustrie en ambacht
• - Detailhandel
• - Zakelijke dienstverlening
• - Innovatie & technologie
• - Bouw en installatiesector
• - Horeca en recreatie
• - Landbouw en voedsel
• - Zorg en welzijn
• - Cultuur en creatieve sector
• - Anders, namelijk: __________

6.2 Bent u van mening dat de gemeente Alkmaar meer fysieke ruimte voor economie moet creëren?

• - Ja
• - Nee
• - Weet niet / geen mening

6.3 Hoe belangrijk is het creëren van meer fysieke ruimte voor economie in uw ogen voor ondernemers in Alkmaar?

• - Extreem belangrijk
• - Belangrijk
• - Neutraal
• - Niet belangrijk
• - In het geheel niet relevant
• - Weet niet / geen mening

6.4 Stelling: Ik vind ruimte voor economie zo'n belangrijk knelpunt voor de ontwikkeling van de Alkmaarse economie dat ik vind dat …

• - De gemeente actie moet ondernemen
• - Ondernemend Alkmaar organiseert dat ondernemers een petitie indienen bij de gemeente
• - Anders, namelijk: __________

6.5 Waarin vindt u dat de Alkmaarse economie zich onderscheidt?

• - Antwoord: ___________________________________________________

6.6 Welke keuzes of richtingen ziet u graag terug in het Actieprogramma Economie?

• - Antwoord: ___________________________________________________

7.Tot slot

7.1 Heeft u nog overige opmerkingen of zaken die u mee wilt geven met betrekking tot uw huidige bedrijfslocatie of de omgeving?

• - Antwoord: ___________________________________________________

7.2 Hebt u nog een algemene opmerking of toevoeging in het kader van het nieuwe Actieprogramma Economie?

• - Antwoord: ___________________________________________________