Wat is het participatiedoel

Het doel van participatie op het erfgoedbeleid is om aan te sluiten bij de hedendaagse praktijk van trends, wet- en regelgeving en de actuele opgaven in het land en in de gemeente. Ook is het doel om aan te sluiten bij de huidige inzichten en wensen vanuit de maatschappij.

Onderaan dit plan is een evaluatie opgenomen van het participatieproces.

De beleidsdoelen blijven op hoofdlijn hetzelfde met nieuwe accenten. Onderwerpen die niet meer van toepassing zijn worden geschrapt en nieuwe worden toegevoegd. De bestaande opzet in de werkvelden archeologie, bouwhistorie en monumenten & landschap blijft hetzelfde. Daarnaast is de actualisatie vooral een verduidelijking in een beter toegankelijk en raadpleegbaar document.

Erfgoed is overal en voor iedereen. Het speelt een belangrijke rol voor de identiteit van de gemeente Alkmaar. We weten dat het een rol speelt in de samenleving, maar welke precies? Waar liggen op dit moment de aandachtspunten van trends en opgaven? Waar kunnen we deze verbinden met andere gemeentelijke beleidsvelden? Voor welke punten vragen erfgoedpartners aandacht? En welke rol heeft erfgoed voor inwoners en ondernemers? Om dit te onderzoeken wordt de participatie ingericht op deze vier invalshoeken:

  • - Koppeling met andere beleidsvelden
  • - Erfgoedbelang
  • - Wonen
  • - Ondernemen

Wie zijn de gesprekspartners?

Voor integraal beleid stemmen we af binnen de gemeentelijke organisatie met deze beleidsvelden:

  • - Bodem en Ondergrond
  • - Cultuur
  • - Duurzaamheid
  • - Economische zaken
  • - Ruimtelijke Ontwikkeling
  • - Ruimtelijke Plannen
  • - Ruimtelijke vormgeving
  • - Toerisme
  • - Vastgoed
  • - Wonen

Voor het borgen van erfgoedbelangen houden we ruggespraak met relevante vrijwillige en professionele organisaties, die zich inzetten voor en bezighouden met het erfgoed binnen onze gemeente. Omdat het gaat om een bijstelling van bestaand beleid beperken we ons tot deze hoofdspelers:

  • - Boerderijenstichting Noord-Holland
  • - Cuypersgenootschap
  • - Schermer Molens Stichting
  • - Heemschut
  • - Historische Vereniging Alkmaar
  • - Historische Vereniging Koedijk
  • - Historische Vereniging Oudorp
  • - Molenstichting Alkmaar
  • - Oudheidkundige Vereniging Het Schermereiland
  • - Schermer Molens Stichting

Om te weten hoe erfgoed wordt beleefd in de maatschappij stellen we vragen aan inwoners.

Deze stellen we op samen met de erfgoedpartners Regionaal Archief Alkmaar, Stedelijk Museum Alkmaar en Museum In ’t Houten Huis. Door bundeling van deze expertises kunnen gerichte vragen worden gesteld waarmee ieder eigen keuzes kan maken in de toekomst.

Om inzicht te krijgen in de praktijk van het economisch effect van erfgoed, vragen we hiernaar bij ondernemers.

Wat is de werkwijze?

Alle partijen worden actief benaderd. Na afloop wordt het participatieproces geëvalueerd met de participanten.

Vanuit de beleidsvelden en erfgoedorganisaties kan worden gereageerd op een concept met de hoofdlijnen dat puntsgewijs is opgesteld. Daarin is bestaand beleid aangevuld met voorgestelde onderwerpen. Deze worden per email voorgelegd en behandeld per individuele partij. Er wordt gevraagd om een schriftelijke reactie. Als alternatief wordt een gesprek aangeboden. De afstemming met de gemeentelijke beleidsvelden wordt rechtstreeks verwerkt in het document.

De aangedragen punten van de erfgoedorganisaties wordt bijgehouden in een schema dat aan allen wordt voorgelegd voor een reactie. Deze reacties worden in de beleidsnota herkenbaar weergegeven in een overzicht van actiepunten.

Inwoners kunnen hun mening geven via een uitgebreide online vragenlijst op de website van de gemeente. Deze wordt actief onder de aandacht gebracht via pers, online kanalen en tijden Open Monumentendag. Een samenvatting van de reacties wordt gepubliceerd op dezelfde webpagina, de Stadskrant en op de online kanalen Erfgoedalkmaar.

Ondernemers krijgen een korte online vragenlijst voorgelegd. Deze wordt verspreid via de online netwerkkanalen voor ondernemers.

Wat is de planning?

  • - Q2 2025 De beleidsvelden en erfgoedpartijen worden geïnformeerd over de planning en werkwijze. Zij ontvangen een concept op hoofdlijnen met een redelijke reactietermijn.

    Een conceptvragenlijst voor inwoners wordt besproken met de drie erfgoedpartners en voltooid.

  • - Begin Q3 2025 De reacties vanuit de beleidsvelden worden intern afgestemd.

    Voor de erfgoedorganisaties wordt een tussentijds verslag van alle reacties voorgelegd.

    De reacties worden verwerkt in een definitief verslag dat met hen wordt gedeeld.

  • - Medio Q3 2025 Voor inwoners komt een vragenlijst online van medio augustus tot en met oktober. Na afloop wordt een verslag online gepubliceerd en in de pers gedeeld.
  • - Begin Q4 2025 Voor ondernemers komt een vragenlijst online (oktober). Een verslag hiervan wordt gedeeld via online kanalen waarmee de vragenlijst is verspreid.

    Q4 2025-begin Q1 2026 Verwerking van de uitkomsten in een uitgeschreven beleidsdocument. De verslagen van de participaties worden toegevoegd.

  • - Q1 2026 Bestuurlijke besluitvorming.

Evaluatie van het participatieproces

Hieronder volgt een terugblik op het verloop van het proces per doelgroep.

Gemeentelijke beleidsvelden

Vanuit de gemeentelijke beleidsvelden is een integrale afstemming als waardvol ervaren. Het uitwisselen van koppelkansen heeft bruikbare resultaten opgeleverd en deze zijn opgenomen in het beleid voor de komende jaren.

Erfgoedorganisaties

De participatie met de erfgoedinstanties verliep via email. Dit is grotendeels goed verlopen. Van enkele partijen is geen reactie ontvangen. Anderen bleken de email niet te hebben gezien. Bij deze partijen is actief contact gezocht, rechtstreeks èn via partijen waar al contact mee liep. Daarnaast hebben sommige erfgoedorganisaties onderling inhoudelijk afgestemd. Bij enkele reacties is aangeboden om mondeling toe te lichten, maar dit bleek verder niet nodig. Het voorleggen van een concept was voor beide kanten praktisch. De schriftelijke reacties konden overzichtelijk worden verwerkt in een schema, met een toelichting waarom punten zouden worden overgenomen en waarom niet. Vanuit dit schema zijn de uitkomsten herleidbaar verwerkt in de actiepunten die voortkomen uit het beleidsdocument.

Inwoners

Inwoners kregen een lijst met 20 vragen voorgelegd. Ondanks het hoog aantal vragen zijn hierop 720 reacties ontvangen. Een hoog aantal voor een gemeentelijke peiling. Met deze groep kon niet gestructureerd worden geëvalueerd. Het hoge aantal reacties laat zien dat inwoners het belangrijk vinden om hun mening te geven over erfgoed. Veruit de meeste reacties waren positief, een klein deel voelde geen betrokkenheid, maar vulde wel de vragen in. Bij de meerkeuze vragen was een vrije toelichting mogelijk. Hier is veel gebruik van gemaakt wat interessante inkijkjes opleverde en soms verrassende persoonlijke uitspraken. Bij de laatste vragen (over website historie) haakten een deel van de respondenten af. Toch nog 642 mensen namen de moeite om alle vragen in te vullen. De reacties zijn waardevol voor meerdere beleidsvelden binnen de gemeente, Hart van Noord-Holland en voor de medeopstellers Regionaal Archief Alkmaar, Stedelijk Museum Alkmaar en Museum In ’t Houten Huis. Ook de vrijwillige erfgoedpartijen kunnen er hun voordeel mee doen.

Ondernemers

Ondernemers kregen een korte online vragenlijst, die snel en eenvoudig kon worden ingevuld. Deze werd rechtstreeks toegestuurd via een netwerkapp en netwerknieuwsbrief waar vele ondernemers gebruik van maken. Daarnaast is een oproep geplaatst in de Stadskrant. Met deze groep kon niet gestructureerd worden geëvalueerd.

De vragen waren specifiek gericht op het effect van een erfgoedrijke omgeving op hun bedrijf. Omdat er weinig reacties binnenkwamen is de oproep nogmaals uitgezet. Uiteindelijk zijn er maar 37 vragenlijsten ingevuld waardoor de uitkomsten geen representatief beeld geven. Evengoed geeft het inzicht in de rol die erfgoed speelt voor ondernemers.