Waarom willen we dit?
Veel Almeerders zijn trots op de stadsnatuur. In de wijk en straat zijn omwonenden van bomen de direct belanghebbenden. We vinden de inbreng van inwoners belangrijk en willen hen graag betrekken in wat we doen. Ook om te kijken waar we kunnen helpen met het aanplanten of behouden van bomen in tuinen. Het betrekken van inwoners en groene partners verrijkt de stad en vergroot het wijkgevoel. Zo vergroenen we Almere op een manier die goed is voor de stad, voor de inwoners en voor de bomen.
Hoe pakken we dit aan?
Door actieve betrokkenheid van inwoners bij vraagstukken in de leefomgeving willen we samen met inwoners tot duurzame, inclusieve en gedragen oplossingen komen. We betrekken zoveel mogelijk inwoners bij keuzes rond de bomen in hun omgeving. De mate van invloed die zij kunnen uitoefenen verschilt per situatie en vraagt om maatwerk. We blijven net als de afgelopen jaren onze communicatie verbeteren, zodat ook bij sommige moeilijke besluiten rondom het verwijderen van bomen, gewerkt wordt met draagvlak bij bewoners.
Uit ervaring weten we dat bomen vaak een vraagstuk zijn voor inwoners als we het gesprek aangaan. Zowel over het aanplanten van meer bomen als het laten staan of verwijderen ervan krijgen we veel vragen. Deze vragen nemen we serieus, maar we kunnen niet altijd tegemoet komen aan de wensen van de inwoners. Dit omdat bomen het algemeen belang van de stad dienen, we de leefbaarheidseffecten zwaar laten wegen en soms andere afwegingen moeten maken in de openbare ruimte. Ook zijn we door de wettelijke vereisten genoodzaakt om bepaalde ingrepen te doen. Daarom is er geen ruimte om over deze zaken mee te beslissen. Wel is er regelmatig de mogelijkheid om te consulteren over boomsoorten bij vervanging, waar inwoners hun voorkeur kunnen uitspreken over voorgelegde opties. Of om ideeën op te halen bij grootschalig onderhoud.
Inwoners betrekken
Bij participatie is het belangrijk om te weten wat mogelijk is. We zorgen daarom vooraf bij trede twee en drie voor duidelijke uitgangspunten, met welke functies van een boom rekening gehouden moet worden en wat de technische of financiële beperkingen zijn. We luisteren goed naar de argumenten van inwoners en wegen deze mee in besluiten.
Mate van invloed uit de Nota burgerparticipatie Informeren: informatie inwinnen, informeren over voorgenomen plannen en informeren over het participatieproces. Door tijdig openheid van zaken te geven, kan veel onrust en onbegrip worden voorkomen. Let op: alleen informeren is geen participatie, maar communicatie. Consulteren: Advies inwinnen, overleg plegen, raad vragen, raadplegen etc.. Dit gaat een stap verder en vraagt om actief luisteren, verwachtingsmanagement en de bereidheid de verkregen input mee te wegen bij de besluiten. Meebepalen: Dit doen we o.a. in de vorm van co-creatie, actief samen optrekken of in gesprek te gaan met inwoners of andere initiatiefnemers om hun initiatief uit te werken.
We weten dat onze inwoners betrokken zijn bij de bomen in de stad. Dat blijkt ook uit de reacties op de vragenlijsten. Daar kwam naar voren dat inwoners de communicatie over snoeien, onderhoud en andere boomprojecten nog onvoldoende vonden. We werken hard aan het verbeteren hiervan. Mede vanwege de uitkomsten van de evaluaties blijven we zoeken naar verschillende manieren om te communiceren. We zetten borden neer met uitleg over projecten, informeren over onderhoud via onze website en geven uitleg over de keuzes die we maken. Zo willen we de bewoners beter informeren over de bomen in de stad.
Bewonersinitiatieven en zelfbeheer
Soms sluit een ontwerpvoorstel bij herinrichting of vervanging van een woonwijk onvoldoende aan op de wensen van inwoners. We gaan dan hierover in gesprek en kijken wat mogelijk is om tegemoet te komen aan de wensen van bewoners. Hetzelfde geldt voor bewonersinitiatieven. Het doel is om ruimte te bieden aan initiatiefnemers en hen te ondersteunen waar mogelijk. Dit moet passen binnen aangegeven kaders en er moet voldoende draagvlak zijn. We proberen inwoners zoveel mogelijk mee te laten bepalen in hun directe woonomgeving. Waarna we als gemeente en eindverantwoordelijke het besluit nemen.
In Almere is er ook de mogelijkheid tot zelfbeheer van (fruit)bomen, waar een inwoner onderhoud of beheer van de boom doet. Zij kunnen advies vragen aan de gemeentelijke toezichthouder. Zelfbeheer levert een positieve bijdrage aan de wijze waarop mensen hun directe woonomgeving bekijken, ervaren en gebruiken. We maken vooraf duidelijke afspraken over de aanleg en de instandhoudings- en onderhoudsplicht. Dit is altijd in overleg met de omgeving. Deze afspraken worden vastgelegd in een zelfbeheerbrief. Daarnaast proberen we onze groene partners te enthousiasmeren dat ook zij zich committeren aan onze uitgangspunten.
Inwoners die vragen hebben of zich zorgen maken over het laten staan of verwijderen van bomen kunnen hiervoor contact opnemen met ons. Het proces hiervoor staat uitgelegd in uitgangspunt 6 op blz 27.
Bomencommissie
Om ons en inwoners te helpen als we er niet samen uitkomen is er sinds 2017 een onafhankelijke Bomencommissie10. Deze commissie kan worden ingezet als beleid onvoldoende uitsluitsel geeft over een bepaalde zaak die met bomen te maken heeft. Bijvoorbeeld bij meningsverschillen over het wel of niet verwijderen van een boom. De Bomencommissie kan door (of namens) het college om advies worden gevraagd. Hun advies is niet juridisch bindend, maar wordt in de regel opgevolgd.
In Almere gelden er geen kapvergunningen voor openbare of particuliere bomen, vanwege toenemende kosten die dit heeft en om meer regie bij de inwoners te houden over hun tuinen. Om wel recht te doen aan de aanbeveling van de evaluatie om de stad meer een stem te geven, is de Bomencommissie nu een vast onderdeel geworden van het stappenplan bij onevenredige overlast of zorgen over de verwijdering van bomen (zie uitgangspunt 6, blz 27). De Bomencommissie luistert naar inwoners, naar de gemeente, heeft oog voor de intrinsieke waarde van een boom, kijkt naar maatschappelijke impact en roept eventueel externe expertise in.
Ongeacht of er advies wordt ingeroepen van de Bomencommissie voor een melding, komen wij twee keer per jaar samen. Zo blijft de Bomencommissie op de hoogte van wat er speelt en of er sprake is van een toenemend aantal meldingen over een bepaalde casus. De commissie geeft daarbij gevraagd en ongevraagd advies.
Wat kunnen inwoners van ons verwachten: We zijn vooraf transparant over de mate van consultatie en participatie die mogelijk is en wat inwoners van de gemeente mogen verwachten. We koppelen de resultaten na afloop terug. Als bomen vervangen of bij uitzondering verwijderd worden, leggen we uit waarom we dit doen. We geven een duidelijk beeld van de afwegingen die we maken bij het behoud, vervanging of bij uitzondering verwijdering van bomen. Op onze website zetten we welke bomen verwijderd worden uit veiligheidsoverwegingen. We communiceren minimaal twee weken van tevoren over grote ingrepen rondom bomen. We gaan graag in gesprek met inwoners. Signalen en vragen nemen we serieus. We zoeken altijd naar de best passende oplossing voor een situatie. Als inwoners het niet eens zijn met een beslissing, vermelden wij de mogelijkheden voor het indienen van een melding of klacht. Ook kunnen we de situatie voorleggen aan de Bomencommissie (later toegelicht in dit hoofdstuk). We proberen zoveel mogelijk de betrokkenheid van inwoners te vergroten als een boom dichter bij hun woonomgeving staat. We communiceren niet over het snoeien van bomen. Dit behoort tot het regulier onderhoud. Wel is er op de gemeentewebsite informatie te vinden over het hoe en waarom van onderhoud aan bomen. Er zijn situaties waarbij we de buurt niet vooraf kunnen informeren of kunnen vragen om mee te denken. Soms moeten we acuut ingrijpen, bijvoorbeeld bij onveilige (verkeers)situaties of spoedwerkzaamheden aan kabels en leidingen. In deze situaties communiceren we niet vooraf en is er geen consultatie of meebepalen mogelijk.